bronnen:

www.milieucentraal.nl, mei 2005
www.nuon.nl, mei 2005
www.essent.nl, mei 2005
www.duurzame-energie.nl, mei 2005
Consumentenbond, mei 2005

Huishoudelijke besparingen

VERLICHTING
??Een spaarlamp van 15 Watt bespaart bij 1000 branduren zo'n 60 kWh ten opzichte van een gloeilamp met dezelfde lichtintensiteit (75 Watt). Vervang vijf 60 Watt lampen die gemiddeld 3 uur per dag branden, door 15 Watt spaarlampen, en u bespaart 250 kWh, of zo'n 47 euro per jaar.? Een spaarlamp gebruikt 75 procent minder energie dan een gloeilamp.
??Vermijd het gebruik van halogeenlampen met een vermogen van meer dan 100 Watt. Deze worden gebruikt in uplighters (vloerarmaturen die vooral licht naar boven stralen). Ze gebruiken erg veel energie. U kunt hiervoor beter spaarlampen gebruiken.

APPARATEN
??Als u een computer met de knop uitzet, kan het apparaat toch nog stroom verbruiken als de stekker in het stopcontact zit. Dit geldt ook voor printers, faxen en andere randapparatuur. Als u alle stekkers in een stekkerdoos met een aan/uitknop doet, kunt u hiermee alle apparaten in ??n keer echt uitzetten.
??Het is een fabel dat computers sneller slijten als u ze vaak aan- en uitzet. Veel mensen laten hun pc dag en nacht aanstaan. Dit kost evenveel elektriciteit als een lamp van 40 Watt. Als u de pc 's nachts uitzet bespaart u dat ? 27,- per jaar. Een TV die stand-by staat, blijft energie gebruiken. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld computers, opladers, geluidsapparatuur, printer of scanner. Het stand-by verbruik in een gemiddeld huishouden is jaarlijks 400 tot 550 kWh, of ? 76 tot ? 105 per jaar. Grofweg de helft hiervan kunt u voorkomen door de apparaten 'echt' uit te zetten met de aan/uitknop, of desnoods door de stekker eruit te halen.
??Computer met Energy Star, GEEA-label en Ecolabel hebben een relatief laag energieverbruik.
??Platte LCD-beeldschermen (Liquid Crystal Display) verbruiken 50 procent minder energie dan een gewoon beeldscherm.
??Een draagbare computer, of laptop, is energiezuiniger dan een gewone PC. Wanneer u op een vaste werkplek zit, kunt u de laptop het beste op het elektriciteitsnet aansluiten. Dat is energiezuiniger omdat bij het opladen van batterijen altijd energieverlies optreedt.

VERWARMEN EN WARM WATER
??Zet de kamerthermostaat een uur voor vertrek of voor het slapen gaan op 14 graden. Het huis koelt dan niet teveel af en kan 's ochtends zonder veel extra energie weer opwarmen. Dit kan u ? 35,- per jaar besparen.
??De thermostaat overdag ??n graad lager, bespaart gemiddeld 7% op uw energiegebruik voor verwarming. Dat scheelt 105 m3 gas of ? 54,-.
??Verse lucht is sneller warm. Elke dag ramen en deuren een kwartier open zetten lijkt pure verspilling. Maar ventilatie is heel belangrijk. Door koken, douchen, wassen en ademhalen ontstaat er dagelijks 10 tot 15 liter vocht in huis. Ventileren zorgt voor verse lucht, die sneller opwarmt dan 'vervuilde' lucht. U bespaart zo meer warmte dan u weg ventileert. Wel de verwarming uit natuurlijk! Dit kan een gemiddeld huishouden ? 45,- per jaar schelen.
??Zeker als het huis geen dubbele beglazing heeft, gaat er veel warmte verloren via de ramen. Als u 's avonds de gordijnen sluit houdt u veel warmte binnen.
??Geef uw radiator de ruimte. De radiator van uw centrale verwarming straalt warmte uit. Een bankstel, of gordijnen, pal voor de radiator houdt de straling tegen en vermindert de verspreiding van warmte.
??Breng radiatorfolie aan tussen de muur en de centrale verwarming. Dit bespaart al gauw ? 7.50 per m2 per jaar.
??Een leeg huis hoeft niet warm te zijn. Als u eventjes de deur uit bent, heeft het geen zin de verwarming uit te zetten. Het opnieuw opwarmen van het huis vraagt dan meer energie dan het op peil houden van de temperatuur. Maar als u drie of vier uur weg bent, heeft het wel degelijk zin om de thermostaat op 14 graden te zetten.
??Wanneer u doucht gaat er veel warmte door de afvoer verloren. Een aanzienlijk deel van deze warmte kan worden teruggewonnen en gebruikt om het koude aanvoerwater voor te verwarmen. Uw eigen afvalwarmte is een letterlijk voor de hand liggende en -zoals zal blijken- rendabele duurzame energiebron. Kosten van een warmte terugwinningapparaat: 325 euro. Per jaar scheelt het ongeveer 67 euro op uw energierekening. U heeft het apparaat dus binnen 5 jaar terugverdient. Zie voor meer informatie hierover: www.bries.nl

?
KOELEN
??Plaats de koelkast op een koele plaats, niet te dicht bij verwarming, fornuis of de zon en minstens 10 centimeter van de muur.
??Energie bespaart u ook door het apparaat regelmatig te ontdooien (tweemaandelijks of wanneer er een laag ijs op zit).
??Ontdooi ingevroren producten in de koelkast. De kou die vrijkomt wordt gebruikt voor de koeling.
??Zet de koelkast uit als u deze een tijd niet gebruikt, bijvoorbeeld tijdens vakanties. Zet de deur dan op een kier om schimmels tegen te gaan.
??Een koelkast of vriezer met een A-label is zuinig met energie.
??Koop een koelkast die past bij de grootte van uw huishouden. Grote kasten verbruiken meer energie dan kleinere kasten.
??Vrieskasten met een deur aan de voorkant gebruiken gemiddeld 15% minder energie dan vrieskisten met een deksel aan de bovenkant.
??Een volle ijskast verbruikt minder energie dan een lege ijskast. Dit komt doordat de producten in de ijskast de kou vasthouden.

KOKEN
??U bespaart energie door pannen te gebruiken die niet groter zijn dan nodig is, niet teveel water te gebruiken om in te koken en door tijdens het koken de deksels op de pannen te houden. Zorg wel dat een gasvlam onder de pan blijft anders gaat de warmte langs de pan verloren.
??In het algemeen kost koken op gas minder energie dan koken met elektra. Bij elektrisch koken verbruiken inductie kookplaten en quickterm kookplaten de minste elektriciteit. Elektrisch koken is dus relatief duur! Voor het koken op gas verbruikt een gemiddeld huishouden 60m3 gas per jaar. Dit kost maar ruim ? 30. Met koken op elektra verbruikt een huishouden circa 500kwh per jaar. Dit kost gemiddeld maar liefst ? 82. U bespaart hiermee ? 50.???????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????
??Voor het koken van water is de waterkoker energiezuiniger dan het gasfornuis, die op zijn beurt weer energiezuiniger is dan de magnetron.

WASSEN EN DROGEN
??Wassen op 60 graden kost twee keer zoveel energie als wassen op 40 graden. Stel u draait 250 wasbeurten per jaar, waarvan 50 op 40?C en 200 op 60?C. Door voortaan 200 keer op 40?C en 50 keer op 60?C te wassen bespaart u ? 15,- per jaar. Moderne wasmiddelen werken uitstekend op 40 graden.
??Was alleen met een volle trommel. Uit onderzoek blijkt dat ??nderde van het aantal wasbeurten overbodig zou zijn als u alleen met een volle trommel zou wassen. Zo kunt u ? 77,- per jaar besparen.
??Door het wasgoed goed te centrifugeren voordat het de droger ingaat, gaat het droogproces sneller en spaart u dus energie.
??Een droger gebruikt per droogbeurt ongeveer 3,5 kWh, dit kost ? 0,66. Gemiddeld drogen wij 3 keer per week, of 150 keer per jaar. Als u de was 50 keer buiten ophangt bespaart u 175 kWh of ruim ? 33,- per jaar. Langer drogen bij een lage temperatuur bespaart energie. Sommige drogers hebben hiervoor een Economy-toets met een energiebesparend programma.
??Een wasmachine, droger, koelkast of vriezer met een A-label verbruikt de minste energie. Wasmachines zijn ook te koop met een Triple-A-label. Ze hebben een laag energieverbruik, een laag waterverbruik, en centrifugeren extra droog.

?
Verbruik per apparaat

Niet alle apparaten van dezelfde soort gebruiken evenveel elektriciteit. En niet ieder huishouden gebruikt een apparaat even vaak. De hieronder gegeven cijfers gaan uit van een gemiddeld apparaat bij een gemiddeld gebruik.

De term kWh (kilowattuur) wordt gebruikt om aan te geven hoeveel elektriciteit een apparaat per uur gebruikt. Om te bepalen hoeveel elektriciteit een apparaat gebruikt, kunt u op het apparaat zelf, of in de gebruiksaanwijzing kijken wat het vermogen is. Het vermogen van een apparaat wordt uitgedrukt in Watt (W) of kiloWatt (kW = 1000 Watt). Het energieverbruik wordt uitgedrukt in de hoeveelheid energie per uur dat het apparaat nodig heeft om arbeid te verrichten. Een apparaat met een vermogen van 1000 Watt dat een uur aan staat (arbeid verricht), verbruikt per uur 1000 Wh of 1 kWh.

Apparaat?
Gemiddeld jaarverbruik in kWh en Gemiddelde jaarkosten bij ? 0,19 per kWh (jan. 2005)
Waterbed 734 kWh, ? 139,-
Wasdroger 599 kWh, ? 114,-
Verlichting 540 kWh ? 103,-
Kooktoestellen 55 - 530 kWh ?? 10,- - ? 101,-
Elektrische boiler (80 -100 liter) 495 kWh ? 94,-
Koel/vrieskast 2-deurs 462 kWh ? 88,-
Diepvrieskist 380 kWh ? 72,-
Koelkast met vriesvak 286 kWh ? 54,-
Wasmachine 231 kWh ? 44,-
Vaatwasmachine 305 kWh ? 58,-
CV-pomp (moderne ketel) 150 kWh ? 28,-
Computer 146 kWh ? 28,-
Televisietoestel 138 kWh ? 26,-
Video 108? kWh ? 21,-
Koffiezetapparaat 80 kWh ? 15,-
Stofzuiger 54 kWh ? 10,-
Audioapparatuur (midiset) 52 kWh ? 10,-

Apparaat en gemiddelde besparing bij uitschakeling stand-by
- Lader elektrische tandenborstel (11 kWh)
- Lader kruimeldief (13 kWh)
- Batterij/accu-oplader (5 kWh)??
De oplader blijft stroom verbruiken, ook zonder apparaat of als apparaat vol is. Haal de stekker uit het stopcontact als er niet opgeladen hoeft te worden.
- Halogeenlamp (5 kWh)
- Babyfoon (6 kWh)??
De transformator blijft stroom verbruiken, ook als apparaat of lamp uit staat en de stroom dus niet hoeft te worden 'getransformeerd' naar het juiste vermogen. Haal de stekker uit het stopcontact.
- Versterker (42 kWh)
- Tuner (19 kWh)
- Cassettedeck (25 kWh)
- CD-speler (23 kWh)
- DVD-speler (61 kWh)
- Televisie (64 kWh)??
Zolang er een lampje brand verbruikt het apparaat stroom en kan dan met de afstandsbediening bediend worden. Als het apparaat echt uit staat kan het niet meer met de afstandsbediening bedient worden. Soms kan dit alleen door de stekker uit het stopcontact te halen.
- Computer (94 kWh) ??
Sluit de programma's af voor u de stekker uit het stopcontact haalt of de stekkerdoos uit zet. Dit is beter voor de harde schijf.
- Printer en scanner (45 kWh)??
Haal de stekker uit het stopcontact of sluit aan op stekkerdoos met aan/uitknop.
- Fax/modem (43 kWh)??
Haal de stekker uit het stopcontact als u niet bereikbaar hoeft te zijn.
- Espresso-apparaat (26 kWh)??
Haal de stekker uit het stopcontact of sluit aan op stekkerdoos met aan/uitknop.
- Koffiezetapparaat (1 kWh)??
Warmhoudplaatje blijft warm. Koffie kan in thermoskan warm gehouden worden.
- Kookplaat en oven (ook gasoven met stekker, 10 kWh)
- (Combi) magnetrons (35 kWh)??
Vaak is een lampje of een display met de tijd te zien. Dit verbruik is te voorkomen door een schakelaar aan te brengen tussen het stopcontact en de stekker. Bij inbouw-apparaten zal het lastig zijn dit stand-by verbruik te voorkomen omdat de stekker moeilijk te bereiken is.
Totale besparing 528 kWh per jaar
Kosten besparing ? 100 per jaar

Bron: Consumentenbond 2002
?=================================
Meten is weten

Om het elektriciteitsverbruik van apparaten nog inzichtelijker te maken, kunt u een speciale energiemeter gebruiken. De energiemeter laat heel duidelijk zien hoeveel stroom een apparaat verbruikt en hoeveel dat kost. Plaats de energiemeter tussen het apparaat en het stopcontact, druk op start en u ziet het actuele verbruik. U kunt gratis een energiemeter lenen, onder voorwaarde dat u het apparaat na drie weken doorgeeft aan een ander huishouden. Ook kunt u een energiemeter kopen voor 25 euro.

Verbouwing

Energiebesparende maatregelen voor als u uw huis gaat verbouwen. Ook deze tekst komt grotendeels van www.milieucentraal.nl

Laat een Energie Prestatie Advies maken
Veel energie is te besparen met isoleren en met de aanschaf van een energiezuinig verwarmingssysteem. Wilt u eerst weten welke maatregelen in uw huis de beste resultaten geven, laat dan een Energie Prestatie Advies (EPA) maken. Een deskundige adviseur kijkt naar de isolatie, verwarming en ventilatie van uw woning. Aan de hand daarvan stelt hij een energieadvies op, de EPA. Dit advies laat zien hoe u uw energieverbruik kunt verlagen. Dit kan het isoleren van muren en/of vloeren zijn maar ook bijvoorbeeld het plaatsen van een Lage Temperatuur CV. Adressen van gecertificeerde Energie Prestatie Adviseurs vindt u vinden op www.epa.nl.

ISOLEREN
Wat u in uw situatie kan doen hangt op de eerste plaats af van wat in uw woning wel of niet ge?soleerd is. Maak dus eerst een inventarisatie. Onderstaande illustratie biedt u een overzicht van de mogelijkheden. Belangrijk hierbij is het bouwjaar van uw woning. Het bouwjaar van uw huis is bekend bij de gemeente bij de afdeling Bouw- en woningtoezicht. Het jaartal op mogelijk aanwezige bouwtekeningen van het huis geeft ook een aanwijzing voor het bouwjaar.
Bouwjaar 1983 of later
Recente nieuwbouwhuizen zijn goed ge?soleerd. Daar hoeft u niets aan te doen. De isolatie van iets oudere nieuwbouwhuizen is voldoende. Alle delen, dak, gevel, glas en vloer of bodem, zijn ge?soleerd. Maar de toegepaste isolatiewaarde is aan de lage kant. Het is mogelijk om extra isolatiemateriaal aan te brengen. Maar dat loont alleen de moeite als er plannen zijn voor groot onderhoud, zoals ramen die vervangen moeten worden of een zolder die bewoonbaar wordt gemaakt.
Controleer eens naad- en kierdichting in huis. Materiaal om kieren te dichten, zoals schuimband, wordt na enkele jaren minder flexibel. Hierdoor wordt de kier minder goed gedicht en is het band aan vervanging toe.
Bouwjaar tussen 1975 en 1983
Deze woningen hebben tijdens de bouw spouwmuur- en dakisolatie van 5 centimeter gekregen. Daarnaast is er in de woonkamer dubbel glas toegepast.Om uw woning beter te isoleren, kunt u de vloer of bodem aanpakken en dubbel glas plaatsen in ramen die dat nog niet hebben. Als het glas of de ramen of de kozijnen in de woonkamer aan vervanging toe zijn, kunt u in plaats van gewoon dubbel glas extra isolerend HR++ glas toepassen. Als u plannen heeft om het dak of de zolder te renoveren, dan kunt u extra dakisolatie toepassen. Daarnaast is het verstandig om te controleren of het materiaal voor naad- en kierdichting nog in orde is.

Bouwjaar voor 1975
Uw huis is bij de bouw niet of nauwelijks ge?soleerd. Wel kan er later isolatiemateriaal zijn aangebracht. Ga daarom per onderdeel na wat de situatie is.
??Het dak. Bij een schuin dak kan het isolatiemateriaal tussen de dakpannen en het dakbeschot zitten, of tussen dakbeschot en aftimmering. Bij een plat dak kunnen achteraf losse isolatieplaten van hard schuim bovenop het dakbedekkingsmateriaal zijn aangebracht. Ze zijn gemakkelijk te zien. Isolatie kan ook onder het dakbedekkingsmateriaal zijn aangebracht. Dit kunt u zien bij leidingdoorvoeren.
??De buitengevels van het huis plus eventuele aanbouw. Woningen van voor 1920 en uit de periode 1945 tot 1955 hebben zelden een spouw en dus ook geen spouwmuurisolatie. Als er sprake is van isolatie, moet dat aan de buitenkant van de gevel zitten, of tussen de gevel en een voorzetwand. Woningen gebouwd tussen 1920 en 1945, en tussen 1955 en 1975 hebben wel een spouwmuur. In deze periodes zijn spouwmuren niet voorzien van isolatiemateriaal. Informeer eventueel bij de vorige eigenaar of de spouw al na-ge?soleerd is.
??De vloer of bodem van de kruipruimte. Open het kruipluik en inspecteer de opbouw van de vloer en de bodem van de kruipruimte. Als uw huis geen kruipruimte heeft, kan alleen bovenop de vloer isolatiemateriaal zijn aangebracht.
??De ramen in de woonkamer en keuken. De twee glasplaten van dubbel glas worden onderling op afstand gehouden door een metalen of aluminium buisprofiel. Bij glas dat vanaf 1994 is geplaatst kunt u op dit profiel lezen of het gaat om een HR glassoort.
??De ramen in de slaapkamer. De twee glasplaten van dubbel glas worden onderling op afstand gehouden door een metalen of aluminium buisprofiel. Bij glas dat vanaf 1994 is geplaatst kunt u op dit profiel lezen of het gaat om een HR glassoort.
??De naden en kieren. Controleer of er bij ramen en deuren tochtstrips aanwezig zijn en of ze nog voldoende functioneren.
??De CV-leidingen in onverwarmde ruimtes. Kijk of er bij CV-leidingen in ongebruikte ruimtes zoals voorzolder of kelder leidingen lopen zonder isolatiemateriaal rondom de buis.

Isoleren algemeen
??De gemiddelde Nederlandse woning is matig ge?soleerd. In een slecht ge?soleerd huis wordt per jaar gemiddeld 2150 m3 gas verstookt voor de centrale verwarming. In een goed ge?soleerd huis is maar 700 m3 gas nodig.
??Bodemisolatie bespaart gemiddeld 148 m3 gas of ? 75,- per jaar. Isoleer ook het 'opgaand werk' van de kruipruimte (de fundering). Dat verhoogt de totale isolatiewaarde. Zorg wel dat de ventilatieroosters open blijven.
??Vloerisolatie op de begane grond kan gemiddeld per jaar 190 m3 gas besparen. Dat is ? 97,- per jaar. Vloerisolatie zorgt voor een gelijkmatige temperatuur en minder vocht in huis.
??Als u enkel glas vervangt door isolerend glas kunt u gemiddeld per jaar 320 tot 480 m3 gas besparen. Dat is ? 160,- tot ? 244,- per jaar.
??Isoleer de warmwaterleidingen in onverwarmde ruimtes. Dit bespaart een gemiddeld huishouden zo?n 55 euro en kan bevriezing voorkomen.
??Heeft u een verwarmde zolder, dan kunt u met het isoleren van uw dak gemiddeld per jaar al 700m3 gas besparen. Dat is ? 357,-
??Met gevelisolatie kunt u gemiddeld per jaar 275 m3 gas besparen (uitgaande van een geveloppervlakte van 25 m2). Dat levert u ? 140,- op.
??Voor alle toepassingen geldt dat u het meest bespaart als u isolatiemateriaal gebruikt met een hoge isolatiewaarde (de R-waarde), en als u het materiaal zorgvuldig en zonder kieren aanbrengt.

Kosten en besparingen bij isolatie
In onderstaande tabel krijgt u een indicatie van wat u per isolatiemaatregel kan besparen. In de berekeningen is uitgegaan van een woning met een vloeroppervlak van 50 m2 en het gebruik van isolatiemateriaal met warmteweerstand R= 2,50 m2.K/W.

Maatregel en Terugverdientijd
Het aanpakken van naden en kieren: 1 jaar (zelf doen)
Isoleren van een schuin dak - onverwarmde zolder: 5,5 jaar (zelf doen)
Isoleren van een schuin dak ? verwarmde zolder?: 2,5 jaar (zelf doen)
Isoleren van de zoldervloer (van een onverwarmde zolder): 3 jaar (zelf doen)
Isoleren van de bodem van de kruipruimte (50 m2): 14 jaar (laten doen)
Isoleren van de vloer van de begane grond (50 m2):4 jaar(zelf doen) 12,5 jaar(laten doen)
Isoleren van de bestaande spouwmuren: 4,5 jaar (laten doen)
Isoleren van de buitengevel?:ruim 20 jaar (laten doen)
Vervanging van enkel glas door gewoon dubbel glas: 10-13jaar (laten doen)
Vervanging van enkel glas door HR++ glas: 9-12 jaar (laten doen)

Nieuwe CV-ketel
U kunt extra energie besparen door tegelijk met een nieuwe HR-ketel, een zonneboiler of warmtepompboiler te plaatsen, als aanvulling op de warmwatervoorziening.
Sommige energiebedrijven verhuren CV-systemen. Dit bespaart u een grote investering. Het onderhoud is bij de huur inbegrepen. Ook kunt u vaak losse onderhoudscontracten afsluiten. Informeer ernaar bij uw energiebedrijf.
Veel energiebedrijven geven premies voor energiezuinige verwarmingssystemen. Zo geven sommige energiebedrijven een bonus bij de aanschaf van een HR-ketel of een zonnecollector.

Er zijn drie typen CV-ketel:
??De conventionele CV-ketel met een rendement van 70 tot 80%. Dat wil zeggen dat 20 tot 30% van de gebruikte energie via de schoorsteen verloren gaat.
??De ketel met Gaskeur-basislabel met een rendement van ongeveer 75-85%,
??De HR-ketel met een rendement van 100-107%.
Op HR-ketels staat vaak een percentage van meer dan 100% vermeld, bijvoorbeeld 107%. Dat wekt de indruk dat er meer energie uit het aardgas gehaald wordt dan er eigenlijk in zit. De verklaring voor dat hoge percentage is dat in HR-ketels (in tegenstelling tot andere ketels) een condensor zit waarin waterdamp, die ontstaat bij de verbranding van aardgas, wordt gecondenseerd. Bij dat condenseren komt warmte vrij, die wordt afgestaan aan het verwarmingswater. Dit is bijvoorbeeld 10%. Dit wordt opgeteld bij het rendement dat al door de ketel zelf uit het aardgas wordt gehaald, bijvoorbeeld 97%. Samen is dit dan 107%.

Kosten en besparingen ketels
Een HR-ketel wordt financieel interessant wanneer u jaarlijks meer dan 1.500 m? gas verbruikt. Bij dit verbruik wordt de aanschaf van de duurdere ketel en de duurdere installatie en duurder onderhoud gecompenseerd door de energiebesparing.

Terugverdientijd ten opzichte van een gewone CV-ketel?
Gaskeur-basislabel ketel: 2,3 jaar
HR-ketel 100?2 jaar?
HR-ketel 107?2,6 jaar?
Er is uitgegaan van een aanschafprijs zonder installatiekosten, een gasprijs van ? 0,51 per m3, prijspijl januari 2005. Combi-ketels zijn ongeveer ? 250 duurder dan gewone CV-ketels.

Nieuw verwarmingssysteem
Bij nieuwbouw of een forse verbouwing van uw woning staat u voor de keuze van een nieuw verwarmingssysteem. Een energiezuinige en comfortabele mogelijkheid is een Lage Temperatuur Systeem. Een normale cv-installatie verwarmt water tot 70 tot 90 graden. Een Lage Temperatuur Systeem (LTS), is zo afgesteld dat het water van hooguit 55 graden levert. Bij dit systeem horen speciale lage temperatuur radiatoren of speciale vloer- en/of wandverwarming.
Een LTS is met name geschikt voor vloer- en wandverwarming.

Tips en voordelen
?Omdat de temperatuur bij een LTS lager is, en de installatie meer water bevat dan een gangbare installatie, warmt het huis langzamer op, maar koelt ook langzamer af. Met een klokthermostaat kunt u de temperatuur een uur voor het opstaan laten inschakelen, en een uur voor het naar bed gaan weer uit laten schakelen.
?Een aanvullende zonneboiler of warmtepompboiler kan aardig wat extra energie besparen in combinatie met een Lage Temperatuur CV.
?Door de lage temperatuur wordt energie bespaard.
?Een LTS geeft een aangename stralingswarmte met minder kans op tocht, zodat de luchttemperatuur lager ingesteld kan worden voor hetzelfde comfort. Als de luchttemperatuur lager is, gaat minder warmte verloren door ventilatie. Ook dit bespaart energie.
?Een LTS geeft een betere luchtkwaliteit, vooral in combinatie met vloer- of wandverwarming. Met een LTS zal minder stof door de lucht zweven en komt stofschroei nauwelijks voor. Het gebruik van HR(++) glas is wel een voorwaarde om tocht en kou bij de ramen te beperken.

Lage Temperatuur Systeem met vloer- of wandverwarming
Een LTS is bij uitstek geschikt voor vloer- of wandverwarming. De vloer of wand wordt verwarmd via leidingen met warm water, die weggewerkt zijn in de vloer of muur. De leidingen liggen aan ??n zijde tegen isolatiemateriaal aan, de andere zijde geeft warmte af aan de vloer- of wandafwerking. Een thermostatische regeling zorgt dat de vloeren en wanden niet te warm worden; maximaal 29 tot 35 graden Celsius. Een warmtewand mag een paar graden warmer zijn dan vloerverwarming.
De voordelen van vloerverwarming of warmtewanden zijn:
??energiebesparing
??aangename stralingswarmte
??een gelijkmatiger luchttemperatuur die daardoor lager kan zijn
??betere luchtkwaliteit door minder zwevend stof
??op een door vloerverwarming drooggestookt vloer zal huismijt geen kans krijgen.

Kosten en besparingen Lage Temperatuur Systeem
Ten opzichte van een gewone HR-ketel is de jaarlijkse besparing van een LTS 20 tot 30 m3 aardgas voor een gemiddelde goed ge?soleerde woning met LT convectoren. Met wand- of vloerverwarming liggen deze besparingen 25 tot 40% hoger. De nieuwste warmtesystemen, zonnecollectoren en warmtepompen die warmte uit bijvoorbeeld ventilatielucht halen, werken het effici?ntst in combinatie met een LTS. De energiebesparing van een LTS neemt toe als voor deze warmtebronnen gekozen wordt.
?
Bronnen:
www.milieucentraal.nl, mei 2005
www.nuon.nl, mei 2005
www.essent.nl, mei 2005
www.duurzame-energie.nl, mei 2005
Consumentenbond, mei 2005