 |
 |
||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||
 |  |
JATROPHAwww.diligent.nl: deze site geeft veel heldere?informatie over biodiesel, koolzaad en vooral de voor de ontwikkelingslanden interessante jatropha. -www.fact-fuels.org?
??????????www.jatropha.pagina.nu/
Hieronder een opmerking over het Nederlandse beleid, van de website:?
?
NEDERLANDS BELEIDWat is het Nederlandse beleid t.a.v. biobrandstoffen?
Op dit moment is het gebruik van biologische brandstoffen in Nederland toegestaan, maar evenals het gebruik van fossiele brandstoffen, accijnsplichtig. Voor dieselbrandstoffen betekent dit dat per liter ? 0,37 accijns moet worden afgedragen. Uitzondering op deze regel zijn enkele demonstratieprojecten die hiervoor een accijnsvrijstelling hebben gekregen.
Brief Van Geel 15 maart 2006:
Geachte Voorzitter,
In het door de Tweede Kamer aangenomen Belastingplan 2006 heeft het kabinet voorstellen gedaan voor het biobrandstoffenbeleid vanaf 2006. Het aangekondigde beleid gaat uit van twee sporen, te weten een generiek spoor en een innovatief spoor. In het generieke spoor wordt zorg gedragen voor de marktbrede inzet van (de huidige generatie) biobrandstoffen, die geschikt zijn voor al het wegverkeer. In 2007 zal dit gebeuren door leveranciers van benzine en diesel voor het wegverkeer te verplichten 2% van hun afzet in Nederland in te vullen met biobrandstoffen. Eerder is niet mogelijk, omdat de benodigde wet- en regelgeving niet eerder dan 1 januari 2007 gereed kan zijn. Om al in 2006 een start te maken wordt het bijmengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen tot die tijd fiscaal gestimuleerd. In het innovatieve spoor wordt de ontwikkeling en de marktintroductie van innovatieve biobrandstoffen gestimuleerd.
In deze brief schets ik, mede namens de Minister van Economische Zaken, de invulling van de verplichtstelling in 2007 en hoe ik de verplichtstelling voor de jaren daarna verder wil gaan vormgeven. Daarnaast ga ik kort in op de stand van zaken van de uitwerking van het innovatieve spoor. Tevens geef ik in deze brief een reactie op de motie van de leden Vroonhoven-Kok en Bakker, kamerstukken II 2005 ? 2006, 30 306, nr. 62, die tijdens de behandeling van het Belastingplan 2006 is aangenomen.
?
Context
De richtlijn biobrandstoffen[1] kent indicatieve streefwaarden die nationaal moeten worden vastgesteld. Nederland heeft hier invulling aan gegeven door aan de Europese Commissie te communiceren dat vanaf 2006 voor Nederland een (streef)percentage geldt van 2%. Voor 2010 wil ik aansluiten bij de streefwaarde van 5,75%[2], zoals die is vastgelegd in de richtlijn. In de tussenliggende jaren, zal ik het verplichte percentage jaarlijks verhogen om een soepele overgang richting 2010 te waarborgen.
Het kabinet kiest ervoor de doelstelling vanaf 2007 te bereiken middels een verplichtstelling. Daarnaast wil Nederland meer geavanceerde biobrandstoffen stimuleren om de CO2-reductie in de keten te vergroten, de kosten te verlagen en afwenteling op andere milieuthema?s te voorkomen. Een vorm van certificering van biobrandstoffen met duurzaamheidsinformatie is hierbij noodzakelijk. Ook in Europa wordt door steeds meer lidstaten gekozen voor een verplichtstelling en beginnen duurzaamheidaspecten in het beleid aan belang te winnen.
?
EU ontwikkelingen
Recent heeft de Europese Commissie de communicatie ?An EU Strategy for Biofuels? uitgebracht waarin de Commissie aangeeft in 2007 de EU Biobrandstoffen richtlijn te willen herzien. De Commissie geeft in deze strategie aan dat ze studeert op nationale doelstellingen voor een marktaandeel van biobrandstoffen door middel van verplichtingen die alleen kunnen worden ingevuld met biobrandstoffen die aan minimum duurzaamheidvoorwaarden voldoen. Daarnaast moedigt de Commissie lidstaten, via deze strategie, aan om in de verplichtingen tweede-generatie biobrandstoffen een voorkeursbehandeling te geven. Nederland steunt deze ontwikkeling; ik ga hier in deze brief verder op in.
Binnen de EU wordt in meer landen een verplichting voor biobrandstoffen ingevoerd. In Oostenrijk is sinds 1 oktober 2005 een verplichting van kracht. Het verplichte aandeel biobrandstoffen groeit daar van 2,5% via 4,3% eind 2007 tot 5,75% per 1 oktober 2008. De verplichting is op energiebasis. Duitsland en Tsjechi? overwegen het invoeren van een verplichting per 1 januari 2007. Frankrijk heeft de ambitie 5,75% in 2008 en 7% in 2010 te verplichten. Sloveni? heeft voor 2006 een verplichting ingevoerd van 1,2% op volumebasis. In de komende jaren wordt deze verplichting stapsgewijs opgevoerd tot 5% in 2010. Ook Litouwen heeft begin 2006 een aandeel biobrandstoffen verplicht gesteld. Het Verenigd Koninkrijk beslist binnenkort om per april 2008 een verplichting in te voeren die stapsgewijs zal worden verhoogd tot 5% op volumebasis in 2010. Het Verenigd Koninkrijk gaat daarnaast leveranciers verplichten om te rapporteren over de CO2-uitstoot in de keten van de ingezette biobrandstoffen. In Frankrijk wordt gewerkt met een soort duurzaamheidsverklaring voor de teelt. In Zweden is aangekondigd dat een verplichting en certificering zal worden ingevoerd en dat meer zal worden ge?nvesteerd in de ontwikkeling van meer geavanceerde biobrandstoffen.
Gesprekken stakeholders
In januari en februari hebben gesprekken plaats gevonden met stakeholders over de vormgeving van het toekomstige biobrandstoffenbeleid. Gesproken is met oliemaatschappijen, biobrandstofproducenten, het Platform Duurzame Mobiliteit, en Stichting Natuur en Milieu. De opvattingen van deze stakeholders, zoals wensen aangaande flexibiliteit en duurzaamheid, heb ik meegenomen in mijn afwegingen over het te voeren biobrandstoffenbeleid voor de korte en de langere termijn.
?
Kyoto-doelen
Door het gebruik van biobrandstoffen kan de sector verkeer een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de Kyoto-doelstellingen. Om op de langere termijn binnen de sector forse CO2-reducties te bereiken zullen alternatieve, klimaatneutrale brandstoffen (zoals biobrandstoffen) nodig zijn. Andere maatregelen zijn wellicht voor de korte termijn kosteneffectiever maar deze hebben een beperktere CO?2?-reductie. Ook is bekend dat maatregelen voor het terugdringen van broeikasgasemissies in andere sectoren soms goedkoper zijn. Het is echter belangrijk dat ook de sector verkeer haar bijdrage levert en nu de transitie naar verduurzaming in gang zet.
De inzet van 5,75% biobrandstoffen in 2010 zal leiden tot een additionele reductie van broeikasgassen van circa 1,4 Mton boven op de verwachte reductie van circa 0,7 Mton bij 2% biobrandstoffen. Dit zal leiden tot een meerprijs van enkele centen per liter brandstof (afhankelijk van de mate van doorberekening, de geldende olieprijzen en de prijzen voor biobrandstof zal dit resulteren in circa ?230 miljoen meerkosten ten opzichte van huidig beleid).
?
Om op de langere termijn CO2-emissiereducties in de verkeerssector te bereiken heb ik ook andere aandachtsgebieden voor ogen:
?
- Schone en meer klimaatneutrale brandstoffen (waterstof, naast biobrandstoffen)
- Schone en effici?nte voertuigen (hybride elektrische aandrijving, brandstofcellen, gewichtsbesparing)
- Effici?nter gebruik van voertuigen (verkeersdoorstroming, intelligente verkeerssystemen).?????
?
Regelgeving in twee fases
Uit het voorgaande blijkt dat Nederland niet alleen staat in de keuze voor een verplichtstelling van de biobrandstoffen en de inzet op meer innovatie, duurzaamheid en certificering van biobrandstoffen. Omdat de benzine- en dieselmarkt voor het wegverkeer in sterke mate een internationale markt is, ligt het voor de hand het Nederlandse beleid zo veel mogelijk in samenhang met het beleid van andere, gelijkgestemde lidstaten en de Europese Commissie te ontwikkelen. Dit kan leiden tot onder meer aanscherping van de streefwaarden; naar verwachting zal dat de komende maanden helder worden. Om in Nederland de verplichting per 1 januari 2007 te laten ingaan (dit is noodzakelijk vanwege de be?indiging van fiscale stimulering van bijgemengde biobrandstoffen per 31 december 2006) moet de concept regelgeving voor de verplichtstelling al in maart 2006 afgerond worden. Het ligt daarom voor de hand de regelgeving in 2 fasen op te leveren,
?
- Fase 1: Implementatie minimale vereisten EU-richtlijn
De eerste fase betreft een recht toe recht aan verplichtstelling in een AMvB op basis van een strikte implementatie van de richtlijn biobrandstoffen. Dit houdt in dat de AMvB nog niet ingaat op het Kabinetsvoornemen te gaan sturen op de verdere ontwikkeling van 2e generatie biobrandstoffen. Wel wordt de mogelijkheid gecre?erd om in een later stadium duurzaamheidseisen te stellen. Voor de eerste fase zal het aantonen van het voldoen aan de verplichting gebaseerd worden op bestaande administratie vereisten.
?
- Fase 2: Invulling innovatie, duurzaamheid en certificering
In de tweede fase regelgeving die circa 6 tot 12 maanden na de eerste fase wordt opgeleverd wordt het Nederlandse beleid ten aanzien van de sturing op innovatie, duurzaamheid en certificering ingevuld, waarbij zo goed mogelijk wordt aangesloten bij de internationale ontwikkelingen.
?
?
Regelgeving eerste fase (2007)
Zoals gezegd zal de eerste fase van de verplichting gebaseerd zijn op een strikte implementatie van de richtlijn. Concreet zal in de regelgeving worden vastgelegd dat iedere in Nederland gevestigde vergunninghouder van een accijnsgoederenplaats (hierna: de leverancier) er voor zorg draagt dat per kalenderjaar ten minste 2% (op energiebasis) van de door hem op de Nederlandse markt gebrachte benzine en diesel uit biobrandstof bestaat. De verplichting heeft betrekking op zowel benzine als diesel.
Voor beide brandstoffen moet dus afzonderlijk aan de verplichting worden voldaan. Op die manier wordt gegarandeerd dat in beide deelmarkten een ontwikkeling in biobrandstoffen wordt ingezet. Leveranciers moeten door middel van hun administratie aantonen dat ze aan de verplichting voldoen. Hierbij zal dezelfde administratie-systematiek worden gebruikt, die dit jaar, wordt toegepast voor de fiscale stimulering. Iedere leverancier rapporteert jaarlijks v??r 1 april aan de overheid over de gedurende het voorgaande jaar geleverde hoeveelheden en soort biobrandstoffen en de totale geleverde hoeveelheden benzine en diesel
?
Macro-verplichting
Leveranciers van motorbrandstoffen zijn verplicht er zorg voor te dragen dat op macroniveau per jaar 2% van zowel benzine als diesel wordt vervangen door biobrandstoffen. Dit houdt onder andere in dat het percentage binnen het kalenderjaar en over regio?s kan fluctueren. Teneinde de flexibiliteit verder te vergroten wordt toegestaan dat oliemaatschappijen op basis van een wederzijdse verklaring tekorten c.q. overschotten om aan de verplichting te voldoen kunnen verhandelen. Die verklaring moet gekoppeld zijn aan de jaarlijkse rapportages. Met de geboden flexibiliteit wordt gegarandeerd dat zowel op de benzinemarkt als op de dieselmarkt 2% biobrandstoffen op de markt komt, zonder dat iedere oliemaatschappij zelf fysieke investeringen hoeft te doen in beide markten.
Ter invulling van de verplichting kunnen ook brandstoffen met hoge percentages biobrandstoffen, zoals pure plantaardige oli?n (PPO) en E-85 (85% ethanol) worden ingezet.
Door de verplichting op macroniveau op te leggen heeft de markt meer flexibiliteit en kan daardoor de verplichting effici?nter invullen.
Ik heb het voornemen in de regelgeving een tekstpassage op te nemen met de strekking dat, indien de inzet van biogas door belanghebbende kan worden aangetoond, deze wel mag meetellen voor de invulling van de verplichting.
?
Uitsluiten niet-duurzame biobrandstoffen
In principe zullen de biobrandstoffen die reeds nu een fiscale tegemoetkoming krijgen vallen onder de verplichting. Als biobrandstoffen echter niet voldoen aan minimale duurzaamheidseisen, bijvoorbeeld biobrandstoffen die leiden tot grootscheepse ontbossing, dan wil ik deze kunnen uitsluiten om te laten meetellen voor het voldoen aan de verplichting. Bij het aanwijzen van deze uit te sluiten biobrandstoffen zal ik nauw aansluiten bij de duurzaamheideisen die het ministerie van EZ mogelijk gaat stellen om biomassa in aanmerking te laten komen voor MEP-subsidie.
?
Sanctie (Buy-out)Indien leveranciers niet voldoen aan de verplichtstelling zal hier een financi?le sanctie tegenover staan. Daarnaast overweegt? het Kabinet om een buy-out systeem te introduceren. Dit systeem zorgt er evenzeer voor dat er een stimulans bestaat om aan de verplichting te voldoen. Bovendien heeft de sanctie een ventiel-functie. Als de beschikbaarheid en mede daardoor de prijzen van biobrandstoffen een grote belemmering gaan vormen om tegen redelijke kosten aan de verplichting te kunnen voldoen, dan zou er ook voor gekozen kunnen worden om een ?buy-out? prijs te betalen. Hiermee wordt voorkomen dat, bijvoorbeeld door een tijdelijke schaarste aan biobrandstoffen, de brandstofprijzen te veel worden verhoogd.
?
Verhoging verplicht aandeel biobrandstoffen
Ik wil zoveel mogelijk aansluiten bij de indicatieve percentages, zoals die zijn genoemd in de Richtlijn. Voor 2010 geldt een inspanningsverplichting van 5,75%. Dit cijfer wil ik overnemen. Voor de jaren daarna blijft dit aandeel minimaal gehandhaafd. Bij de verhoging van het percentage wil ik tevens overwegen in hoeverre dit voor een steeds groter deel ingevuld kan worden met meer geavanceerde biobrandstoffen. Dat kan innovaties van voorlopers belonen en een grotere CO2-reductie realiseren. De wijze waarop ik binnen de verplichtstelling wil sturen op meer geavanceerde biobrandstoffen wil ik regelen in de tweede fase van de regelgeving.
?
Regelgeving tweede fase
Duurzaamheid
Met de AMvB die per 1 januari
?
Aanvullende duurzaamheidseisen op bijvoorbeeld het gebied van biodiversiteit en kinderarbeid, acht ik ook van groot belang. Ik realiseer mij echter dat dergelijke eisen, als Nederland die zelfstandig zou opleggen, op gespannen voet kunnen staan met het WTO-kader. Ik zal er daarom binnen Europa op aandringen dat de Europese Commissie zich hiervoor voortvarend gaat inzetten, en verwelkom initiatieven van de markt in die richting.
?
Certificaat
Om te kunnen sturen op duurzaamheidseisen is het noodzakelijk dat transparante informatie over de duurzaamheidskenmerken van biobrandstoffen beschikbaar is. Ik heb daarom het voornemen om een informatiesysteem met certificaten op te zetten. Het certificaat dient informatie te verschaffen over onder andere de CO2-uitstoot die tot dat moment in de keten is ontstaan. Internationale ontwikkelingen vanuit de Europese Commissie en andere lidstaten zijn hierbij van belang. Zo wordt in het Verenigd Koninkrijk momenteel een methodiek om de CO2-uitstoot te berekenen uitgewerkt. Nederland zal zoveel als mogelijk aansturen op internationale overeenstemming op dit terrein en actief bijdragen aan de discussie.
?
De certificaten kunnen ook een rol gaan spelen in het aantonen dat aan de verplichting wordt voldaan. Leveranciers van benzine en diesel voor het wegverkeer zullen jaarlijks certificaten dienen te overleggen voor het aandeel verplichte biobrandstoffen. Naar analogie van de groene stroom certificaten kunnen de certificaten vanaf de uitgifte, los van de fysieke stromen, verhandeld worden. De controle op basis van certificaten komt dan in de plaats van de administratieve verplichtingen, die in de regelgeving voor de eerste fase worden opgelegd. Dit vermindert de administratieve lasten en vergroot de flexibiliteit voor marktpartijen zonder dat de milieudoelstellingen in gevaar komen. Ingeval van import en export dienen wel met andere landen afspraken gemaakt te worden, zodat voorkomen wordt dat dezelfde biobrandstoffen zowel in Nederland als in het buitenland meegeteld worden.
?
?
Motie Vroonhoven-Kok
In motie nr. 62 stelt de Tweede Kamer dat naar haar mening de verplichte bijmenging van biobrandstoffen per 1 januari 2007 inhoudt dat vanaf die datum nog slechts benzine en diesel met bijmenging beschikbaar zou moeten zijn. Voorts wordt in die motie de regering verzocht deze verplichting tot bijmenging conform de Europese ambities op te laten lopen tot 5,75% in 2010.
?
Een verplichte bijmenging is als idee aantrekkelijk, omdat dit de meeste duidelijkheid lijkt te geven aan alle partijen. Toch kleven hier een drietal bezwaren aan. In de eerste plaats bepaalt communautaire wetgeving op het gebied van de brandstofkwaliteitseisen dat brandstoffen die aan de in de wetgeving opgenomen eisen voldoen, moeten worden toegelaten op de markt van de lidstaten. Dit houdt in dat nu geen aanvullende eisen aan die brandstoffen kunnen worden gesteld, zoals bijvoorbeeld het toevoegen van biobrandstoffen. Ten tweede is de controle van fysieke stromen op het percentage bijgemengde biobrandstoffen kostbaar en onnauwkeurig. Tenslotte is verplichte bijmenging niet de meest kosteneffectieve wijze om het milieudoel te halen. Door oliemaatschappijen daarentegen te verplichten dat in een kalenderjaar zowel voor diesel als voor benzine 2% van de geleverde brandstoffen uit biobrandstoffen moet bestaan, wordt aan oliemaatschappijen meer flexibiliteit gegeven bij de invulling van de verplichting, terwijl wel is gegarandeerd dat zowel op de benzine- als op de dieselmarkt biobrandstoffen worden toegepast. Hetzelfde milieudoel kan dan tegen lagere kosten bereikt worden. Gezien het bovenstaande is een meer flexibele vormgeving van de verplichting te verkiezen.
?
Ik zie het verzoek van de Tweede Kamer om de verplichting tot ?bijmenging? conform de Europese ambities op te laten lopen tot 5,75% in 2010, als ondersteuning van de ambities in mijn beleid en voer dit dan ook, zoals beschreven, graag uit.
Innovatiespoor
Naast het generieke spoor wordt een innovatiespoor uitgewerkt. In dit spoor worden projecten, die gericht zijn op met name de productie van tweede generatie biobrandstoffen, ondersteund met subsidie. Ook biobrandstoffen die niet direct van de 2e generatie zijn, maar waarmee een stap in de richting van de 2e generatie kan worden gezet, worden ondersteund. Voor het innovatiespoor is een bedrag van ? 60 miljoen voor de periode 2006 t/m 2010 gereserveerd in het kader van het Duurzaamheidspakket 2005 (zgn. ?Borssele?-gelden).
?
Om te kunnen bepalen of projecten in aanmerking komen voor subsidie is een aantal criteria opgesteld. In volgorde van de mate van belangrijkheid zijn dit:
- Verbeterde broeikasgasbalans over de keten en minder landgebruik;
- Marktpotentieel en slaagkans, met in achtneming van de ?leercurve?;
- Subsidie-effectiviteit;
- Positieve overige milieueffecten.
?
Deze criteria zijn er op gericht om projecten te selecteren die een zo groot mogelijke CO2-reductie hebben en die een goede kans hebben om na be?indiging van de subsidie zelfstandig op de markt te kunnen overleven (in het generieke spoor - de verplichtstelling). Hierbij zullen de best scorende projecten voorrang krijgen op andere projecten.
?
Omdat voor ondersteuning van nieuwe distributie- en tankinfrastructuur andere steunregelingen bestaan (zoals EOS demo regeling, Unieke Kansen Regeling, VAMIL/MIA) wordt dit in het innovatieve spoor niet ondersteund.
Onder de gestelde criteria kunnen ook PPO en E-
De komende maanden zal op basis van bovengenoemde criteria een subsidieregeling worden opgesteld die naar verwachting in de tweede helft van dit jaar in werking kan treden. Bij de verdere uitwerking zal ook worden vastgesteld in welke vorm de steun gegeven zal worden (investeringssteun en/of exploitatiesteun) en wat de maximale subsidiebedragen zijn.
ConclusieDe hier verwoorde beleidsplannen zullen de komende tijd uitgewerkt gaan worden. De concept-regelgeving voor de eerste fase zal eind maart gereed zijn. Tegelijkertijd zal regelgeving worden voorbereid voor de tweede fase. Met deze aanpak scheppen we de noodzakelijke randvoorwaarden om een ambitieus, maar verantwoord, biobrandstofbeleid in Nederland te voeren.
?
De markt pakt dit goed op. In Nederland worden al veel initiatieven genomen om betere biobrandstoffen te gaan produceren. Met deze brief hoop ik extra duidelijkheid te hebben geschapen, waardoor nog meer investeringszekerheid ontstaat. Met dit beleid, gericht op innovatie en verhoging van het CO2-rendement, slaat Nederland een toekomstgerichte weg in. Hiermee worden voor de Nederlandse economie kansen geschapen, wordt een bijdrage geleverd aan het ombuigen van de groeiende CO2-uitstoot in het verkeer en worden we minder afhankelijk van olieproducerende landen.
?
Hoogachtend,
de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
?
drs. P.L.B.A van Geel?
[1] ????? Richtlijn 2003/30/EG van het Europese Parlement en de Raad van 8 mei 2003 ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen of andere hernieuwbare brandstoffen in het vervoer (PbeG L 123)
[2] ????? Bij de keuze voor een percentage van 5,75% wordt er vanuit gegaan dat de richtlijn die de brandstofkwaliteit specificeert dusdanig wordt aangepast dat het behalen van 5,75% mogelijk wordt, zonder dat dit nadelige effecten zal hebben op milieu en veiligheid.
Op Prinsjesdag 2005 had de Nederlandse overheid haar beleid t.a.v. biologische brandstoffen gepresenteerd. "......zet het kabinet in op het verplichten dat leveranciers van motorbrandstoffen 2% van hun afzet in Nederland invullen met biobrandstoffen. Omdat de benodigde wet- en regelgeving naar verwachting niet eerder dan 1 januari 2007 gereed kan zijn, wordt het bijmengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen tot die tijd fiscaal gestimuleerd. Het budgettaire belang van de accijnsstimulering voor het mengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen in 2006 wordt voorlopig geraamd op circa ? 70 mln. Om de verdere innovatie en de transitie naar duurzame motorbrandstoffen te versterken komt er een subsidieregeling die in het bijzonder de ontwikkeling en het gebruik van de innovatieve biobrandstoffen stimuleert. De geavanceerde biobrandstoffen zullen vanwege de lagere kosten en betere milieuprestaties op termijn naar verwachting de huidige biobrandstoffen van de markt verdringen. " www.mvo.nl/biobrandstoffen/download/Belastingplan%202006%20biobrandstoffen.pdf
Rijden op plantaardige olie: een uitgebreid rapport is te vinden op: http://www.novem.nl/default.asp?documentId=150164
?=====================================================
Humo 3527: De Frietmobiel
Guy's auto rijdt op gebruikt frietvet
? Jan Hertoghs - 10.06.2003
In Belgi? zijn er zowat twintig chauffeurs die zo goed als nooit moeten stoppen bij een tankstation en die zich niettemin vrijelijk met hun wagen kunnen voortbewegen. Ze rijden op milieuvriendelijke koolzaadolie, en Guy (35) is ??n van hen.
De laatste maanden is hij met een klein clubje kameraden zelfs nog iets verder gegaan, hij rijdt nu op gebruikte frituurolie, 'jaja, olie uit de frietpot en niet uit het Midden-Oosten!'
Guy vindt dat 'plezant': 'Als ik olie in mijn tank giet, staat de kat te wachten om de druppels op te likken. Dat zie ik ze niet direct doen in een 'normaal' benzinestation!'
Guy wil anoniem blijven: 'Niet dat ik iets verkeerd doe, maar ik heb niet graag heisa rond mijn persoon.'
GUY:??Twee jaar geleden zag mijn vriendin op de Nederlandse televisie een programma over mensen die bij wijze van experiment op koolzaadolie gingen rijden.
ANGIE:??In dat programma citeerden ze een Duitse website, www.fmso.de. FMSO bleek de afkorting te zijn van Fahren Mit Salat?l! Op die site kon je een lijst vinden van auto's die geschikt waren om 'plantaardig' mee te rijden. Ze legden je ook uit hoe je je motor kon ombouwen.
HUMO:??Wilden jullie het meteen proberen, puur op basis van ??n tv-programma? Of kenden jullie andere mensen die het deden?
ANGIE:??We kenden niemand die het deed. En Guy had het programma niet gezien, hij wou het eerst niet geloven. Maar we zijn toen op de site gaan kijken, dat zag er degelijk uit, en toen zijn we in de Aldi een paar buskes slaolie gaan kopen - slaolie op basis van koolzaad.
GUY:??Ik zie mij die buskes nog in de naftbak kappen. Ik dacht echt van: 'Oei, nu ben ik verkeerd bezig.'
HUMO:??Je dacht: ik ben illegaal bezig?
GUY:??Nee nee, ik dacht, dadelijk rij ik mijne moteur aan stukken. Maar het marcheerde! Ik zie me daar nog aan het stuur zitten, met een smile van hier tot ginder!
HUMO:??Had je die tank eerst leeggemaakt?
GUY:??Nee. Gewoon de slaolie bij de diesel gegoten. En dan vroemvroem, gaan rondrijden.
En dat rook zo lekker! Dat vind ik nu nog altijd fantastisch, die geur. Je rijdt de postbode voorbij, je claxonneert, hij heeft je niet gezien, maar honderd meter verder zie je hem toch nog zijn hand opsteken, hij riekt dat ik het ben!! (schaterlach)
HUMO:??Dus als ik tien liter olie bij mijn diesel giet, kan er niks fout gaan?
GUY:??In principe niet. Ik zou er alleen voor zorgen dat er in zo'n mengsel niet m??r olie dan diesel zit. Maar voor de rest heb je de keuze: palmolie, sojaolie, lijnzaadolie, ma?solie, het gaat er allemaal in!
HUMO:??En als de douane mij tegenhoudt?
GUY:??Dan zal je 't mogen uitleggen! Want normaal moet je zo'n alternatieve brandstof aangeven v??r je ermee gaat rijden.
HUMO:??In de winter kan je dat mengsel toch niet gebruiken? Olie stolt bij lage temperaturen.
GUY:??Dat klopt. En eigenlijk is het sowieso beter twee aparte tanks te hebben: ??n voor diesel en ??n voor je olie. Je start dan op diesel, en als je olie eenmaal verwarmd is in de warmtewisselaar, druk je op een knopje en schakel je over op olie.
HUMO:??Hoe ziet die olietank eruit?
GUY:??Bij mij is dat een plastic bidon van
HUMO:??Is dat wel veilig, zo in de koffer?
GUY:??Ik mag er in elk geval mee in een ondergrondse parkeergarage staan (lacht). Het kan niet ontploffen, en het is veel minder ontvlambaar dan benzine of diesel.
HUMO:??En er gebeurt ook niets als iemand in je gat vlamt?
GUY:??Je gaat vettig uitstappen, dat is alles! En misschien werkt die olie in de koffer ook nog een beetje als buffer.
HUMO:??Heb je een aparte brandstofmeter voor je olie?
GUY:??Ja: ik kijk regelmatig in mijn koffer om te zien of de jerrycan nog niet leeg is (algemene hilariteit). Dat is ook niet erg, h?: als de olie op is, rijd ik verder op de diesel in mijn andere tank.
HUMO:??Je had het al over de warmtewisselaar.
GUY:??Ja, die moet de olie in de winter op de juiste temperatuur en viscositeit brengen. In feite is dat je enige uitgave als je op plantaardige olie wil rijden. Ik heb de mijne zelf ingebouwd door wat slangetjes aan elkaar te koppelen en koperen buisjes aan elkaar te solderen: twee dagen werk, plus voor honderd euro aan materiaal. Je kan ook een standaardkit kopen bij de Duitse firma Elsbett, voor zowat 1.600 euro (in Duitsland rijden zowat 5.000 chauffeurs plantaardig, red.). Ben je geen doe-het-zelver, dan kan je je auto naar Duitsland brengen en 'm daar in een Elsbett-filiaal laten ombouwen, maar dat kost je wel dik 3.000 euro. Maar ik heb een VW Golf van achttien jaar oud: dat beestje heeft me twaalfduizend frank gekost, daar ga ik geen honderdtwintigduizend frank insteken!
Planta-rijders
HUMO:??Is elke dieselauto geschikt om op plantaardige olie te rijden?
GUY:??Zo is het. De oorspronkelijke motor van Rudolf Diesel, de Duitse uitvinder, was bedoeld om op alle oli?n te rijden, dus ook op plantaardige olie. (De eerste dieselmotor uit de jaren 1890 draaide op arachideolie, red.)
HUMO:??En de autofabrikanten weten daarvan? Die hebben geen 'grendel' ge?nstalleerd om ervoor te zorgen dat je uitsluitend op fossiele brandstof kan rijden?
GUY:??Nee. De enige drempel zou de injectie kunnen zijn: dat is tegenwoordig elektronisch geregeld, daar moet je allicht mee oppassen als je plantaardige olie door zo'n fijne spritser stuurt. Maar ik hoor toch dat Mercedes zelf met koolzaad zit te experimenteren in zijn nieuwste Common Rail-dieselmotoren.
HUMO:??In Duitsland zouden er zelfs zeventig pompstations zijn waar je Pflanzen?l kan tanken.
GUY:??Ja, er rijden ginds zelfs al locomotieven en vrachtwagens op plantenolie! Ik ben het hier ook al in tankstations gaan voorstellen, maar de uitbaters zeggen dat ze van 'hun merk' zomaar geen extra pomp mogen installeren. (In Duitsland staan er ook Pflanzen?l-pompen bij filialen van de Raiffeisenkas en kleinhandelaars die oliproducten verkopen, red.)
HUMO:??Hoeveel verbuikt je auto nu?
GUY:??Met een jerrycan van
HUMO:??Komt er nu niet meer rook uit je uitlaat?
GUY:??Integendeel! Ik ben naar een Technische School gestapt om de roetuitstoot te meten. Eerst met diesel in de tank en daarna met pure olie, en de tweede keer was de uitstoot maar de helft. Het was zelfs minder dan bij een nieuwe dieselmotor!
Een Zwitsers controle-instituut heeft een VW Golf met een Elsbettmotor onderzocht; wel, de uitstoot was op alle terreinen minder schadelijk en minder giftig. Er zit ook geen lood in, geen kankerverwekkend benzeen, en geen z?chtje zwavel, de stof die voor zure regen kan zorgen. Er zit alleen vijftien procent meer stikstofoxide in dan bij gewone diesel. Dat prikkelt de ogen en de luchtwegen, maar voor je daar iets van merkt, moet er al een hele stad op koolzaadolie rondrijden. Van die twintig man in Belgi? ga je dat niet voelen.
HUMO:??Moet je je motorolie even vaak verversen als bij een klassieke diesel?
GUY:??Ja, en omdat de verbrandingstemperatuur iets hoger ligt, moet je zelfs strikt het boekje volgen. Staat er: verversen om de
Auto-sportivo
HUMO:??Je hebt niet alleen je eigen auto omgebouwd, maar ook die van anderen.
GUY:??Ik heb nu een stuk of tien auto's omgebouwd. Vooral oudere wagens: een VW Golf, een Jetta, een Passat. Als iemand hier met een bakske van vijftienduizend frank aankomt en er gaat wat mis tijdens de ombouw, dan is dat niet erg. Maar als jij hier met een Mercedes van twee miljoen aankomt, tja, daar durf ik zomaar niet aan te beginnen. Onlangs heb ik wel een Ford Galaxy omgebouwd. Zes jaar oud, 1.9 turbodiesel met elektronische injectie, en die rijdt toch nog ...
HUMO:??Zijn die tien medestanders omgeschakeld voor het milieu of voor het profijt?
GUY:??Drie doen het voor het profijt, maar de anderen zijn echte milieumensen die veel met alternatieve energie bezig zijn.
Voor mij is het milieu ook de belangrijkste reden. Ik wil niet meedoen met de grote multinationals en hun vervuilende olietankers. Ik weet ook wel dat die tankers nog evenveel varen als voorheen, maar ?k hoef me niet meer schuldig te voelen; ?k ben niet medeplichtig aan al die olierampen op zee.
Iedereen klaagt over de milieuvervuiling, maar niemand doet er wat aan. Ik leer dat ook aan mijn kinderen. Je moet niet kankeren op andere mensen die stomme dingen doen; als jij de wereld wil verbeteren, begin dan bij jezelf.
HUMO:??Zijn die tien medestanders dertigers, zoals jij?
GUY:??De oudste is 55 en de jongste is een gast van achttien jaar, een echte auto-sportivo, zo ??n met blauwe halogeenlichtjes op de motorkap van zijn wagen. Hij had zijn eindwerk gemaakt over alternatieve brandstof. Aanvankelijk liep hij niet warm voor het idee, maar mettertijd heeft hij zijn auto toch ook omgebouwd - een Nissan Sunny van elf jaar oud (het eindwerk en de ombouwschema's zijn te vinden op www.nivid.be/ecology).
HUMO:??Waren die nieuwelingen niet bang?
GUY:??Ja, meestal wel. Hun eerste angst is: ik moet in de winter naar mijn werk, en ik raak 's morgens niet weg. Hun laatste angst is: ok?, ik ben overtuigd, maar is mijn auto straks niet naar de knoppen? Drempelvrees, h?! Bij ??n 'kandidaat' waren zelfs de ouders meegekomen: mijnheer, wij hebben naar de Vlaamse Automobilisten Bond gebeld, en die zeggen dat zoiets niet kan! U maakt die auto kapot, zeggen ze! Ik heb natuurlijk gezegd dat ze zich niet verplicht moesten voelen (lacht).
Ik wil geen garagist worden h?, 't is niet mijn ambitie om heelder dagen auto's om te bouwen! Het moet een plezier blijven: je staat samen met een kameraad zijn auto om te bouwen, je lacht, je drinkt een glas. Dat is twee dagen lol voor mij.
HUMO:??Waar heb je die automechaniek geleerd?
GUY:??Zeker niet op school, want van opleiding ben ik schilder. Maar ik knutsel graag, en ik neem ook zonder complexen een technische handleiding vast. Zoals die van Joshua Tickel ('The Complete Guide to Using Vegetable Oil as an Alternative Fuel'), die staat op het internet en daar staan heel wat technische schema's in.
Verse Boerendiesel
HUMO:??Er zijn ook al boeren die koolzaadolie gebruiken: de olie voor in hun voertuigen, en de pulp als voer voor het vee.
GUY:??Ja, niks geen afval. De boer zaait, de zon laat zijn planten groeien, en nadien geef je die energie van de zon aan je koeien en aan je voertuigen. Stel je voor dat ze dat een beetje zouden industrialiseren en dat je dus rechtstreeks bij de boer kan tanken. Verse Boerendiesel! Dat zou toch fantastisch zijn. Maar ja, Esso en consorten zullen er wel een stokje voor steken.
HUMO:??We hebben ook niet genoeg landbouwgrond. Een hectare koolzaad levert 'amper'
GUY:??Ja, maar als er al een klein percentage van onze brandstof uit koolzaad zou komen, dat zou toch al een geweldige ommekeer zijn?! Het nadeel is natuurlijk wel dat hele landbouwstreken vol koolzaad gaan staan. Nog meer monocultuur dan je nu al hebt met ma?s dus. Maar het transport zal properder zijn: liever een tanker met koolzaadolie die doormidden breekt dan eentje met petrol, want koolzaad wordt in minder dan een maand biologisch afgebroken.
HUMO:??Ik las dat het Amerikaanse ministerie van Landbouw zijn voertuigen op biodiesel laat rijden. Maar dat is blijkbaar geen zuivere olie.
GUY:??Nee. Er is een fundamenteel verschil. Bij koolzaadolie moet je je motor aanpassen aan de brandstof, maar bij biodiesel hebben ze de brandstof - koolzaadolie of sojaolie - aangepast aan de motor. Pure koolzaadolie kan een boer ook zelf persen, terwijl biodiesel een omweg moet maken via de chemische concerns; zij voegen er onder andere methanol aan toe. Van een gezond product maken zij dus een ongezond product.
HUMO:??Je sprak daarstraks over de douane. Hoe los jij het probleem van de belastingen en accijnzen op?
GUY:??Op elke brandstof moet je belastingen en accijnzen betalen. Maar omdat chauffeurs zoals ik geen benzine, diesel of LPG tanken, en omdat wij onze brandstof niet bij de reguliere distributeurs als Esso of Shell gaan halen, zijn wij in de ogen van de administratie outlaws. In feite zouden ze ons moeten subsidi?ren omdat wij op plantaardige olie rijden, maar in hun ogen zijn we niet veel beter dan de sjoemelaars die op rooie mazout (de goedkope huisbrandolie, red.) rijden.
Ik verstop mij niet, ik ben met de fiscus gaan praten om die belastingtechnische details op te helderen, maar ik vind het straf dat wij geen enkele vrijstelling van accijns krijgen, zoals in het buitenland. (In Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Zweden bestaan er fiscale maatregelen, in Belgi? is er niets. Een chauffeur die op plantaardige olie rijdt, wordt verondersteld bij het begin van elke maand zijn vermoedelijke gebruik aan te geven en daarop belastingen en accijnzen te betalen, red.)
Zonder chapelure
HUMO:??Je bent niet bij koolzaadolie gebleven.
GUY:??Nee, ik heb intussen de overstap gemaakt naar gebruikte plantaardige olie - olie die recht uit mijn frietpot komt (grijnst). Ik had ergens gelezen dat het kon, ik heb dan de inhoud van onze frietketel door een laken gegoten om de stukjes friet en de chapelure eruit te zeven, en werkelijk, ook die olie bleek mijn dieselmotor aan te drijven! En de geur die eruit kwam, dat was een echte frietgeur. Sommigen zullen dat misschien geurhinder noemen, maar ik vind het redelijk ok? dat je als Belg met een frietgeur kan rondrijden (lacht). Ik had zelfs een frietzak naast mijn uitlaat geschilderd! Enfin, toen dat lukte, ben ik dat gaan rondvertellen bij vrienden en kennissen, en die houden nu hun frituurolie voor mij bij. Laat de Amerikanen maar oorlog voeren, heb ik gezegd. Voor mij is het niet meer nodig!
En zodoende rij ik gratis en milieuvriendelijk, ?n ik bespaar de gemeente zes frank per liter die ze anders moeten betalen om die gebuikte frituurolie te laten ophalen in het containerpark.
HUMO:??Wat zeiden die vrienden en kennissen toen je naar hun frituurolie vroeg?
GUY:??In het begin zaten ze erop te wachten dat ik ergens autopech zou krijgen zodat ze me eens ferm konden uitlachen, h?, h?, de Guy staat met zijn frietvet langs de autostrada! Maar toen dat niet gebeurde, begonnen ze zelf ge?nteresseerd te raken. Want ja, gratis met de auto rijden, wie wil dat niet?
HUMO:??Heb je al op druivenpitolie gereden, van die duurdere olie voor fondues?
GUY:??Dat is voor 's zondags, h?! (lacht)
HUMO:??Of op olie van een frituur?
GUY:??Nee, die gebruiken vooral dierlijke vetten. Maar ik krijg wel olie van een viswinkel, dat is dan de olie waarin ze vis gebakken hebben. Normaal moet die winkelier dat tegen betaling laten ophalen door een gespecialiseerde firma; nu geeft hij het aan mij, en ik 'betaal' hem met een borrel of een pint.
Alle oli?n die ik krijg, laat ik drie weken bezinken. In plantaardige frituurolie kunnen dierlijke vetten zitten, omdat voorgebakken frieten in dierlijk vet worden gebakken. Als dat in mijn leidingen komt, slibben ze dicht wanneer mijn auto koud staat. Dus ik laat dat bezinken en de goeie olie decanteer ik, net zoals je een goeie fles wijn decanteert!
In onze rubriek Uitlaat
Ik zeg dat ik nog een paar 'goeie flessen' in mijn koffer heb staan: twaalf liter Superieure Zonnebloem-Frituurolie van de Delhaize. Dat is toch alweer honderdtachtig kilometer grijnst-ie, ge zijt bedankt! We gaan naar het schuurtje met de 'opslagtank' - niet meer dan een rijtje jerrycans. Hier moet de olie drie weken bezinken, daarna wordt ze gefilterd in een trechter met een lakentje erin, en dan is ze ready to ride!
Guy toont zijn erf, zijn kippen, zijn 'Afrikaanse' pizzaoven, zijn zelfgegraven bier- en wijnkelder en zijn houtgestookt openluchtbad in de tuin! Onder de ge?mailleerde kuip zit een sleuf met brandhout: 'Water in de kuip, vlam in het hout, en als het water heet is, stap je erin. Ook in de winter! En koelt het water af, dan leg je vanuit je bad wat hout op het vuur.' Er is ook 'romantische verlichting': een kaars op de rand van het bad.
Tussen de rododendrons staat zijn VW Golf geparkeerd. Hij klapt de motorkap open, d??r zit de customized warmtewisselaar met de koperen buisjes, en d??r heb je het slangetje dat de (frituur)olie aanvoert. In het dashboard zit de elektrische schakelaar om van diesel op olie over te schakelen. Vroeger was Guy niet zo thuis in elektra, toen liep de olieleiding nog langs zijn voeten en moest hij 'een kraantje opendraaien' als hij op olie wilde rijden.
In de koffer staat de homemade brandstoftank, een jerrycan rustend op dik karton; ze wordt op de plaats gehouden met ??n spanlint en twee klemmen in de zijwand. Guy start zijn Golf en we maken een 'proefrit'. In de auto ruikt het naar auto, maar bij de uitlaat ruikt het naar gebakken vis. Al vindt Guy 'barbecue' een betere omschrijving.
De Bratella-Club
HUMO:??Je bent onlangs naar Spanje gereden. Wat heb je dan onderweg getankt?
GUY:??Voornamelijk eigen frituurolie; ik had redelijk wat jerrycans in mijn koffer meegenomen. En op de terugreis zijn we in de supermarkt olie gaan kopen in bidonnekes van vijf liter.
HUMO:??Olijfolie?
GUY:??Zotteke! Dat is veel te duur. Zonnebloemolie was het, voor 70 eurocent per liter.
HUMO:??Merk je in de bergen dat je op olie rijdt? 'Trekt' je wagen dan niet minder?
GUY:??Hoegenaamd niet. Ik ken een olierijder die met een jeep rijdt, een
Maar er zijn toch ook nadelen. E?n kameraad vindt dat het nogal sletig is voor zijn claxon: hij toetert twee keer bijl elk tankstation dat hij voorbijrijdt (hilariteit).
HUMO:??Dus anderen hebben je voorbeeld al gevolgd?
GUY:??O ja, we hebben zelfs een klein clubje, de Bratella's, met onze eigen Bratella-badges. Bratella is de plantaardige olie van de Aldi. Tenminste, dat dachten we: later bleek het hun boter te zijn (uitbundige lach). 't Is een plezierige club. We komen af en toe samen om te discussi?ren en een pintje te drinken. Onlangs hebben we nog een wedstrijd georganiseerd voor de 'lekkerste uitlaat'. En de winnaar kreeg dan de olie waarin we die avond frieten hadden gebakken.
Zie je, wij willen plezier hebben in ons leven. Wij zijn groen, maar niet fanatiek. Wij ontzeggen ons geen auto, wij ontzeggen ons geen pintje of een stuk vlees. Wij zijn gezellig groen, zal ik maar zeggen.
We wisselen in die club ook allerlei anekdotes uit over het ongeloof dat we tegenkomen. Hier in de buurt zijn er kinderen die denken dat ik een klot vet in mijn uitlaat heb zitten om die frietgeur te verspreiden.
Een automecanicien die ik op caf? tegenkwam wou me evenmin geloven, ge moogt een hele avond op mijn kosten drinken als het waar is. We zijn naar hem thuis gereden, we hebben twee bussen verse olie ?n de inhoud van zijn frietpot gezeefd en in zijn naftbak gegoten, en toen hij een toerke had gemaakt, heb ik die avond geen frank meer moeten uitgeven!
Een andere keer kwam ik tiepen van een Tuning Club tegen, van die gasten die kicken op spoilers, v?rstralers en verlaagde deurdrempels. Die hebben allemaal bij mijn olietank gestaan en allemaal op hun knie?n bij mijn uitlaat gezeten! Die wisten niet wat ze zagen, ?n roken!!
De mensen zijn zo gefixeerd, ze denken dat er buiten benzine, diesel en LPG niks bestaat. Maar tijdens de oorlog reden hier mensen op hout . Die hadden een ton op hun dak, daarin werd hout gestookt, en de vrijgekomen gassen werden naar de carburator geleid.
Allesbrander
HUMO:??Is het wel milieuvriendelijk om die gebruikte frituurolie door een verbrandingsmotor te jagen?
GUY:??Daar bestaat discussie over. Je hebt de 'zuivere mannen' die alleen maar op verse en ongebruikte koolzaadolie willen rijden. En je hebt gasten zoals ik, die ook op gebruikte olie willen rijden. De effecten daarvan op het milieu zijn nog weinig onderzocht, en daarom hebben de 'zuiveren' liever niet dat wij te veel aandacht krijgen. We zijn in hun ogen iets t? ongeregeld.
HUMO:??Maar zou het bijvoorbeeld kunnen dat er kankerverwekkende stoffen vrijkomen als je die gebruikte olie nog eens verhit en verbrandt?
GUY:??Ik denk van niet, maar ik kan niet bewijzen dat het compleet gezond is. (We hebben navraag gedaan bij het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek. Vanwege de kleinschaligheid van het initiatief zag men 'niet direct gezondheidsrisico's', maar men vroeg zich toch af of rondrijden met een 'priv?-afvalverwerkingsinstallatie' wel wettelijk is, en welke normen er gelden voor een brandstof die 'ieder naar eigen goeddunken mag filteren en stockeren', red.)
Och, ze moeten niet te moeilijk doen over die paar jerrycans frituurolie die wij verstoken! In de klassieke brandstoffen aan de pomp zit benzeen. Dat is een kankerverwekkende stof, dat is bewezen, maar daarover hoor ik zelden een verkeerd woord. Terwijl er elke dag honderdduizenden liters getankt en verstookt worden.
HUMO:??Andere particulieren moeten hun gebruikte olie naar het containerpark brengen; achteraf gaat die naar verbrandingsovens.
GUY:??Ik weet het. En op het vat waar jij je oude frituurolie in giet, staat niet 'Alternatieve Brandstof voor Bratella' maar 'Klein Gevaarlijk Afval'. De OVAM vindt dat afval, want, zeggen ze: een particulier kan onmogelijk controleren of die oude olie alleen maar uit een frietpot komt. Iedereen kan mij dus allerlei olieafval in mijn nek draaien! Tja, het zijn vrienden en bekenden die mij helpen, die moet ik wel vertrouwen. Jij hebt daarstraks frituurolie van de Delhaize meegebracht, jij gaat daar toch geen transformatorolie aan toevoegen!
Maar ik begrijp wel dat de OVAM dit niet zomaar kan toestaan. Er is in dit land een petroleumlobby, en die gaat steigeren als een overheidsdienst iets goedkeurt wat tegen hun belangen ingaat. In Nederland staan ze verder. Daar kan je als particulier gebruikte frituurolie opkopen voor 40 eurocent per liter. Zo ongezond zal het dan wel niet zijn!
Let op, ik ben geen allesbrander. Ik heb hier in de tuin een paar kubieke meter gebruikt hout; wel, ik ga die niet opstoken, ik breng ze naar het containerpark. Ik doe het tegen mijn zin, want ik heb die stapels hout plankje voor plankje gezaagd, op maat van mijn kachel, maar als het de lucht verontreinigt, gebruik ik het niet. Daarom zou ik ook graag hebben dat wetenschappers de uitstoot van frituurolie gaan bestuderen. Als we dan zeker weten dat het gezond is, kunnen we er nog meer reclame voor maken.
De missionarishouding
GUY:?? Het gaat mij niet alleen om die olie. Dat ik met oude auto's rijd, dat ik zelf mijn brandstof 'produceer', en dat ik mijn huis gebouwd heb met recuperatiemateriaal: dat zijn bewuste keuzes. Want daardoor heb ik veel minder geldzorgen ?n veel meer tijd om mijn dagen met aangename dingen te vullen. Ik wil niet elke dag acht uur gaan knoeften om mijn huis, mijn twee auto's en al mijn andere consumptieartikelen af te betalen. Ik wil vrij en onafhankelijk zijn.
Ik geef dit interview ook niet om in de belangstelling te komen. Ik ben niet de missionaris die de mensen wil bekeren, zo van: nu heb ik d? oplossing voor onze energieproblemen. Ik zeg alleen: ik heb een haalbaar alternatief voor mensen die niet meer willen meestappen in het spel van de grote olieconcerns. En voor de rest leidt iedereen zijn eigen leven.
HUMO:??Wat denk je als je over de snelweg rijdt: daar heb je die kudde stinkerds?
GUY:??Oei, nee. Zo denk ik niet. Ik zal nooit zeggen dat ik beter ben! In mijn schuurtje staat mijn crossmotor, en af en toe haal ik die van stal om eens flink loos te gaan op een gesloten terrein. Terwijl ik w??t: zo'n uurtje crossen, dat is benzine zuipen!
Ik ben niet perfect omdat ik op plantaardige olie rijd. Ik heb alleen een ecologische oplossing voor mijn autogebruik gezocht. En ik wil die oplossing niet voor mij houden, zo van: h?h?, nu heb ik een lekker profijtje. Ik heb een paar mensen ge?nspireerd, en die mensen inspireren op hun beurt weer andere mensen. Meer is het niet.
En dan gaat hij zijn kinderen van school halen. Met de fiets, 'de properste diesel die er is!'
?
?
?
?
?
Wat is het Nederlandse beleid t.a.v. biobrandstoffen?
Op dit moment is het gebruik van biologische brandstoffen in Nederland toegestaan, maar evenals het gebruik van fossiele brandstoffen, accijnsplichtig. Voor dieselbrandstoffen betekent dit dat per liter ? 0,37 accijns moet worden afgedragen. Uitzondering op deze regel zijn enkele demonstratieprojecten die hiervoor een accijnsvrijstelling hebben gekregen.
Brief Van Geel 15 maart 2006:
Geachte Voorzitter,
In het door de Tweede Kamer aangenomen Belastingplan 2006 heeft het kabinet voorstellen gedaan voor het biobrandstoffenbeleid vanaf 2006. Het aangekondigde beleid gaat uit van twee sporen, te weten een generiek spoor en een innovatief spoor. In het generieke spoor wordt zorg gedragen voor de marktbrede inzet van (de huidige generatie) biobrandstoffen, die geschikt zijn voor al het wegverkeer. In 2007 zal dit gebeuren door leveranciers van benzine en diesel voor het wegverkeer te verplichten 2% van hun afzet in Nederland in te vullen met biobrandstoffen. Eerder is niet mogelijk, omdat de benodigde wet- en regelgeving niet eerder dan 1 januari 2007 gereed kan zijn. Om al in 2006 een start te maken wordt het bijmengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen tot die tijd fiscaal gestimuleerd. In het innovatieve spoor wordt de ontwikkeling en de marktintroductie van innovatieve biobrandstoffen gestimuleerd.
In deze brief schets ik, mede namens de Minister van Economische Zaken, de invulling van de verplichtstelling in 2007 en hoe ik de verplichtstelling voor de jaren daarna verder wil gaan vormgeven. Daarnaast ga ik kort in op de stand van zaken van de uitwerking van het innovatieve spoor. Tevens geef ik in deze brief een reactie op de motie van de leden Vroonhoven-Kok en Bakker, kamerstukken II 2005 ? 2006, 30 306, nr. 62, die tijdens de behandeling van het Belastingplan 2006 is aangenomen.
?
Context
De richtlijn biobrandstoffen[1] kent indicatieve streefwaarden die nationaal moeten worden vastgesteld. Nederland heeft hier invulling aan gegeven door aan de Europese Commissie te communiceren dat vanaf 2006 voor Nederland een (streef)percentage geldt van 2%. Voor 2010 wil ik aansluiten bij de streefwaarde van 5,75%[2], zoals die is vastgelegd in de richtlijn. In de tussenliggende jaren, zal ik het verplichte percentage jaarlijks verhogen om een soepele overgang richting 2010 te waarborgen.
Het kabinet kiest ervoor de doelstelling vanaf 2007 te bereiken middels een verplichtstelling. Daarnaast wil Nederland meer geavanceerde biobrandstoffen stimuleren om de CO2-reductie in de keten te vergroten, de kosten te verlagen en afwenteling op andere milieuthema?s te voorkomen. Een vorm van certificering van biobrandstoffen met duurzaamheidsinformatie is hierbij noodzakelijk. Ook in Europa wordt door steeds meer lidstaten gekozen voor een verplichtstelling en beginnen duurzaamheidaspecten in het beleid aan belang te winnen.
?
EU ontwikkelingen
Recent heeft de Europese Commissie de communicatie ?An EU Strategy for Biofuels? uitgebracht waarin de Commissie aangeeft in 2007 de EU Biobrandstoffen richtlijn te willen herzien. De Commissie geeft in deze strategie aan dat ze studeert op nationale doelstellingen voor een marktaandeel van biobrandstoffen door middel van verplichtingen die alleen kunnen worden ingevuld met biobrandstoffen die aan minimum duurzaamheidvoorwaarden voldoen. Daarnaast moedigt de Commissie lidstaten, via deze strategie, aan om in de verplichtingen tweede-generatie biobrandstoffen een voorkeursbehandeling te geven. Nederland steunt deze ontwikkeling; ik ga hier in deze brief verder op in.
Binnen de EU wordt in meer landen een verplichting voor biobrandstoffen ingevoerd. In Oostenrijk is sinds 1 oktober 2005 een verplichting van kracht. Het verplichte aandeel biobrandstoffen groeit daar van 2,5% via 4,3% eind 2007 tot 5,75% per 1 oktober 2008. De verplichting is op energiebasis. Duitsland en Tsjechi? overwegen het invoeren van een verplichting per 1 januari 2007. Frankrijk heeft de ambitie 5,75% in 2008 en 7% in 2010 te verplichten. Sloveni? heeft voor 2006 een verplichting ingevoerd van 1,2% op volumebasis. In de komende jaren wordt deze verplichting stapsgewijs opgevoerd tot 5% in 2010. Ook Litouwen heeft begin 2006 een aandeel biobrandstoffen verplicht gesteld. Het Verenigd Koninkrijk beslist binnenkort om per april 2008 een verplichting in te voeren die stapsgewijs zal worden verhoogd tot 5% op volumebasis in 2010. Het Verenigd Koninkrijk gaat daarnaast leveranciers verplichten om te rapporteren over de CO2-uitstoot in de keten van de ingezette biobrandstoffen. In Frankrijk wordt gewerkt met een soort duurzaamheidsverklaring voor de teelt. In Zweden is aangekondigd dat een verplichting en certificering zal worden ingevoerd en dat meer zal worden ge?nvesteerd in de ontwikkeling van meer geavanceerde biobrandstoffen.
Gesprekken stakeholders
In januari en februari hebben gesprekken plaats gevonden met stakeholders over de vormgeving van het toekomstige biobrandstoffenbeleid. Gesproken is met oliemaatschappijen, biobrandstofproducenten, het Platform Duurzame Mobiliteit, en Stichting Natuur en Milieu. De opvattingen van deze stakeholders, zoals wensen aangaande flexibiliteit en duurzaamheid, heb ik meegenomen in mijn afwegingen over het te voeren biobrandstoffenbeleid voor de korte en de langere termijn.
?
Kyoto-doelen
Door het gebruik van biobrandstoffen kan de sector verkeer een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de Kyoto-doelstellingen. Om op de langere termijn binnen de sector forse CO2-reducties te bereiken zullen alternatieve, klimaatneutrale brandstoffen (zoals biobrandstoffen) nodig zijn. Andere maatregelen zijn wellicht voor de korte termijn kosteneffectiever maar deze hebben een beperktere CO?2?-reductie. Ook is bekend dat maatregelen voor het terugdringen van broeikasgasemissies in andere sectoren soms goedkoper zijn. Het is echter belangrijk dat ook de sector verkeer haar bijdrage levert en nu de transitie naar verduurzaming in gang zet.
De inzet van 5,75% biobrandstoffen in 2010 zal leiden tot een additionele reductie van broeikasgassen van circa 1,4 Mton boven op de verwachte reductie van circa 0,7 Mton bij 2% biobrandstoffen. Dit zal leiden tot een meerprijs van enkele centen per liter brandstof (afhankelijk van de mate van doorberekening, de geldende olieprijzen en de prijzen voor biobrandstof zal dit resulteren in circa ?230 miljoen meerkosten ten opzichte van huidig beleid).
?
Om op de langere termijn CO2-emissiereducties in de verkeerssector te bereiken heb ik ook andere aandachtsgebieden voor ogen:
?
- Schone en meer klimaatneutrale brandstoffen (waterstof, naast biobrandstoffen)
- Schone en effici?nte voertuigen (hybride elektrische aandrijving, brandstofcellen, gewichtsbesparing)
- Effici?nter gebruik van voertuigen (verkeersdoorstroming, intelligente verkeerssystemen).?????
?
Regelgeving in twee fases
Uit het voorgaande blijkt dat Nederland niet alleen staat in de keuze voor een verplichtstelling van de biobrandstoffen en de inzet op meer innovatie, duurzaamheid en certificering van biobrandstoffen. Omdat de benzine- en dieselmarkt voor het wegverkeer in sterke mate een internationale markt is, ligt het voor de hand het Nederlandse beleid zo veel mogelijk in samenhang met het beleid van andere, gelijkgestemde lidstaten en de Europese Commissie te ontwikkelen. Dit kan leiden tot onder meer aanscherping van de streefwaarden; naar verwachting zal dat de komende maanden helder worden. Om in Nederland de verplichting per 1 januari 2007 te laten ingaan (dit is noodzakelijk vanwege de be?indiging van fiscale stimulering van bijgemengde biobrandstoffen per 31 december 2006) moet de concept regelgeving voor de verplichtstelling al in maart 2006 afgerond worden. Het ligt daarom voor de hand de regelgeving in 2 fasen op te leveren,
?
- Fase 1: Implementatie minimale vereisten EU-richtlijn
De eerste fase betreft een recht toe recht aan verplichtstelling in een AMvB op basis van een strikte implementatie van de richtlijn biobrandstoffen. Dit houdt in dat de AMvB nog niet ingaat op het Kabinetsvoornemen te gaan sturen op de verdere ontwikkeling van 2e generatie biobrandstoffen. Wel wordt de mogelijkheid gecre?erd om in een later stadium duurzaamheidseisen te stellen. Voor de eerste fase zal het aantonen van het voldoen aan de verplichting gebaseerd worden op bestaande administratie vereisten.
?
- Fase 2: Invulling innovatie, duurzaamheid en certificering
In de tweede fase regelgeving die circa 6 tot 12 maanden na de eerste fase wordt opgeleverd wordt het Nederlandse beleid ten aanzien van de sturing op innovatie, duurzaamheid en certificering ingevuld, waarbij zo goed mogelijk wordt aangesloten bij de internationale ontwikkelingen.
?
?
Regelgeving eerste fase (2007)
Zoals gezegd zal de eerste fase van de verplichting gebaseerd zijn op een strikte implementatie van de richtlijn. Concreet zal in de regelgeving worden vastgelegd dat iedere in Nederland gevestigde vergunninghouder van een accijnsgoederenplaats (hierna: de leverancier) er voor zorg draagt dat per kalenderjaar ten minste 2% (op energiebasis) van de door hem op de Nederlandse markt gebrachte benzine en diesel uit biobrandstof bestaat. De verplichting heeft betrekking op zowel benzine als diesel.
Voor beide brandstoffen moet dus afzonderlijk aan de verplichting worden voldaan. Op die manier wordt gegarandeerd dat in beide deelmarkten een ontwikkeling in biobrandstoffen wordt ingezet. Leveranciers moeten door middel van hun administratie aantonen dat ze aan de verplichting voldoen. Hierbij zal dezelfde administratie-systematiek worden gebruikt, die dit jaar, wordt toegepast voor de fiscale stimulering. Iedere leverancier rapporteert jaarlijks v??r 1 april aan de overheid over de gedurende het voorgaande jaar geleverde hoeveelheden en soort biobrandstoffen en de totale geleverde hoeveelheden benzine en diesel
?
Macro-verplichting
Leveranciers van motorbrandstoffen zijn verplicht er zorg voor te dragen dat op macroniveau per jaar 2% van zowel benzine als diesel wordt vervangen door biobrandstoffen. Dit houdt onder andere in dat het percentage binnen het kalenderjaar en over regio?s kan fluctueren. Teneinde de flexibiliteit verder te vergroten wordt toegestaan dat oliemaatschappijen op basis van een wederzijdse verklaring tekorten c.q. overschotten om aan de verplichting te voldoen kunnen verhandelen. Die verklaring moet gekoppeld zijn aan de jaarlijkse rapportages. Met de geboden flexibiliteit wordt gegarandeerd dat zowel op de benzinemarkt als op de dieselmarkt 2% biobrandstoffen op de markt komt, zonder dat iedere oliemaatschappij zelf fysieke investeringen hoeft te doen in beide markten.
Ter invulling van de verplichting kunnen ook brandstoffen met hoge percentages biobrandstoffen, zoals pure plantaardige oli?n (PPO) en E-85 (85% ethanol) worden ingezet.
Door de verplichting op macroniveau op te leggen heeft de markt meer flexibiliteit en kan daardoor de verplichting effici?nter invullen.
Ik heb het voornemen in de regelgeving een tekstpassage op te nemen met de strekking dat, indien de inzet van biogas door belanghebbende kan worden aangetoond, deze wel mag meetellen voor de invulling van de verplichting.
?
Uitsluiten niet-duurzame biobrandstoffen
In principe zullen de biobrandstoffen die reeds nu een fiscale tegemoetkoming krijgen vallen onder de verplichting. Als biobrandstoffen echter niet voldoen aan minimale duurzaamheidseisen, bijvoorbeeld biobrandstoffen die leiden tot grootscheepse ontbossing, dan wil ik deze kunnen uitsluiten om te laten meetellen voor het voldoen aan de verplichting. Bij het aanwijzen van deze uit te sluiten biobrandstoffen zal ik nauw aansluiten bij de duurzaamheideisen die het ministerie van EZ mogelijk gaat stellen om biomassa in aanmerking te laten komen voor MEP-subsidie.
?
Sanctie (Buy-out)Indien leveranciers niet voldoen aan de verplichtstelling zal hier een financi?le sanctie tegenover staan. Daarnaast overweegt? het Kabinet om een buy-out systeem te introduceren. Dit systeem zorgt er evenzeer voor dat er een stimulans bestaat om aan de verplichting te voldoen. Bovendien heeft de sanctie een ventiel-functie. Als de beschikbaarheid en mede daardoor de prijzen van biobrandstoffen een grote belemmering gaan vormen om tegen redelijke kosten aan de verplichting te kunnen voldoen, dan zou er ook voor gekozen kunnen worden om een ?buy-out? prijs te betalen. Hiermee wordt voorkomen dat, bijvoorbeeld door een tijdelijke schaarste aan biobrandstoffen, de brandstofprijzen te veel worden verhoogd.
?
Verhoging verplicht aandeel biobrandstoffen
Ik wil zoveel mogelijk aansluiten bij de indicatieve percentages, zoals die zijn genoemd in de Richtlijn. Voor 2010 geldt een inspanningsverplichting van 5,75%. Dit cijfer wil ik overnemen. Voor de jaren daarna blijft dit aandeel minimaal gehandhaafd. Bij de verhoging van het percentage wil ik tevens overwegen in hoeverre dit voor een steeds groter deel ingevuld kan worden met meer geavanceerde biobrandstoffen. Dat kan innovaties van voorlopers belonen en een grotere CO2-reductie realiseren. De wijze waarop ik binnen de verplichtstelling wil sturen op meer geavanceerde biobrandstoffen wil ik regelen in de tweede fase van de regelgeving.
?
Regelgeving tweede fase
Duurzaamheid
Met de AMvB die per 1 januari
?
Aanvullende duurzaamheidseisen op bijvoorbeeld het gebied van biodiversiteit en kinderarbeid, acht ik ook van groot belang. Ik realiseer mij echter dat dergelijke eisen, als Nederland die zelfstandig zou opleggen, op gespannen voet kunnen staan met het WTO-kader. Ik zal er daarom binnen Europa op aandringen dat de Europese Commissie zich hiervoor voortvarend gaat inzetten, en verwelkom initiatieven van de markt in die richting.
?
Certificaat
Om te kunnen sturen op duurzaamheidseisen is het noodzakelijk dat transparante informatie over de duurzaamheidskenmerken van biobrandstoffen beschikbaar is. Ik heb daarom het voornemen om een informatiesysteem met certificaten op te zetten. Het certificaat dient informatie te verschaffen over onder andere de CO2-uitstoot die tot dat moment in de keten is ontstaan. Internationale ontwikkelingen vanuit de Europese Commissie en andere lidstaten zijn hierbij van belang. Zo wordt in het Verenigd Koninkrijk momenteel een methodiek om de CO2-uitstoot te berekenen uitgewerkt. Nederland zal zoveel als mogelijk aansturen op internationale overeenstemming op dit terrein en actief bijdragen aan de discussie.
?
De certificaten kunnen ook een rol gaan spelen in het aantonen dat aan de verplichting wordt voldaan. Leveranciers van benzine en diesel voor het wegverkeer zullen jaarlijks certificaten dienen te overleggen voor het aandeel verplichte biobrandstoffen. Naar analogie van de groene stroom certificaten kunnen de certificaten vanaf de uitgifte, los van de fysieke stromen, verhandeld worden. De controle op basis van certificaten komt dan in de plaats van de administratieve verplichtingen, die in de regelgeving voor de eerste fase worden opgelegd. Dit vermindert de administratieve lasten en vergroot de flexibiliteit voor marktpartijen zonder dat de milieudoelstellingen in gevaar komen. Ingeval van import en export dienen wel met andere landen afspraken gemaakt te worden, zodat voorkomen wordt dat dezelfde biobrandstoffen zowel in Nederland als in het buitenland meegeteld worden.
?
?
Motie Vroonhoven-Kok
In motie nr. 62 stelt de Tweede Kamer dat naar haar mening de verplichte bijmenging van biobrandstoffen per 1 januari 2007 inhoudt dat vanaf die datum nog slechts benzine en diesel met bijmenging beschikbaar zou moeten zijn. Voorts wordt in die motie de regering verzocht deze verplichting tot bijmenging conform de Europese ambities op te laten lopen tot 5,75% in 2010.
?
Een verplichte bijmenging is als idee aantrekkelijk, omdat dit de meeste duidelijkheid lijkt te geven aan alle partijen. Toch kleven hier een drietal bezwaren aan. In de eerste plaats bepaalt communautaire wetgeving op het gebied van de brandstofkwaliteitseisen dat brandstoffen die aan de in de wetgeving opgenomen eisen voldoen, moeten worden toegelaten op de markt van de lidstaten. Dit houdt in dat nu geen aanvullende eisen aan die brandstoffen kunnen worden gesteld, zoals bijvoorbeeld het toevoegen van biobrandstoffen. Ten tweede is de controle van fysieke stromen op het percentage bijgemengde biobrandstoffen kostbaar en onnauwkeurig. Tenslotte is verplichte bijmenging niet de meest kosteneffectieve wijze om het milieudoel te halen. Door oliemaatschappijen daarentegen te verplichten dat in een kalenderjaar zowel voor diesel als voor benzine 2% van de geleverde brandstoffen uit biobrandstoffen moet bestaan, wordt aan oliemaatschappijen meer flexibiliteit gegeven bij de invulling van de verplichting, terwijl wel is gegarandeerd dat zowel op de benzine- als op de dieselmarkt biobrandstoffen worden toegepast. Hetzelfde milieudoel kan dan tegen lagere kosten bereikt worden. Gezien het bovenstaande is een meer flexibele vormgeving van de verplichting te verkiezen.
?
Ik zie het verzoek van de Tweede Kamer om de verplichting tot ?bijmenging? conform de Europese ambities op te laten lopen tot 5,75% in 2010, als ondersteuning van de ambities in mijn beleid en voer dit dan ook, zoals beschreven, graag uit.
Innovatiespoor
Naast het generieke spoor wordt een innovatiespoor uitgewerkt. In dit spoor worden projecten, die gericht zijn op met name de productie van tweede generatie biobrandstoffen, ondersteund met subsidie. Ook biobrandstoffen die niet direct van de 2e generatie zijn, maar waarmee een stap in de richting van de 2e generatie kan worden gezet, worden ondersteund. Voor het innovatiespoor is een bedrag van ? 60 miljoen voor de periode 2006 t/m 2010 gereserveerd in het kader van het Duurzaamheidspakket 2005 (zgn. ?Borssele?-gelden).
?
Om te kunnen bepalen of projecten in aanmerking komen voor subsidie is een aantal criteria opgesteld. In volgorde van de mate van belangrijkheid zijn dit:
- Verbeterde broeikasgasbalans over de keten en minder landgebruik;
- Marktpotentieel en slaagkans, met in achtneming van de ?leercurve?;
- Subsidie-effectiviteit;
- Positieve overige milieueffecten.
?
Deze criteria zijn er op gericht om projecten te selecteren die een zo groot mogelijke CO2-reductie hebben en die een goede kans hebben om na be?indiging van de subsidie zelfstandig op de markt te kunnen overleven (in het generieke spoor - de verplichtstelling). Hierbij zullen de best scorende projecten voorrang krijgen op andere projecten.
?
Omdat voor ondersteuning van nieuwe distributie- en tankinfrastructuur andere steunregelingen bestaan (zoals EOS demo regeling, Unieke Kansen Regeling, VAMIL/MIA) wordt dit in het innovatieve spoor niet ondersteund.
Onder de gestelde criteria kunnen ook PPO en E-
De komende maanden zal op basis van bovengenoemde criteria een subsidieregeling worden opgesteld die naar verwachting in de tweede helft van dit jaar in werking kan treden. Bij de verdere uitwerking zal ook worden vastgesteld in welke vorm de steun gegeven zal worden (investeringssteun en/of exploitatiesteun) en wat de maximale subsidiebedragen zijn.
ConclusieDe hier verwoorde beleidsplannen zullen de komende tijd uitgewerkt gaan worden. De concept-regelgeving voor de eerste fase zal eind maart gereed zijn. Tegelijkertijd zal regelgeving worden voorbereid voor de tweede fase. Met deze aanpak scheppen we de noodzakelijke randvoorwaarden om een ambitieus, maar verantwoord, biobrandstofbeleid in Nederland te voeren.
?
De markt pakt dit goed op. In Nederland worden al veel initiatieven genomen om betere biobrandstoffen te gaan produceren. Met deze brief hoop ik extra duidelijkheid te hebben geschapen, waardoor nog meer investeringszekerheid ontstaat. Met dit beleid, gericht op innovatie en verhoging van het CO2-rendement, slaat Nederland een toekomstgerichte weg in. Hiermee worden voor de Nederlandse economie kansen geschapen, wordt een bijdrage geleverd aan het ombuigen van de groeiende CO2-uitstoot in het verkeer en worden we minder afhankelijk van olieproducerende landen.
?
Hoogachtend,
de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
?
drs. P.L.B.A van Geel?
[1] ????? Richtlijn 2003/30/EG van het Europese Parlement en de Raad van 8 mei 2003 ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen of andere hernieuwbare brandstoffen in het vervoer (PbeG L 123)
[2] ????? Bij de keuze voor een percentage van 5,75% wordt er vanuit gegaan dat de richtlijn die de brandstofkwaliteit specificeert dusdanig wordt aangepast dat het behalen van 5,75% mogelijk wordt, zonder dat dit nadelige effecten zal hebben op milieu en veiligheid.
Op Prinsjesdag 2005 had de Nederlandse overheid haar beleid t.a.v. biologische brandstoffen gepresenteerd. "......zet het kabinet in op het verplichten dat leveranciers van motorbrandstoffen 2% van hun afzet in Nederland invullen met biobrandstoffen. Omdat de benodigde wet- en regelgeving naar verwachting niet eerder dan 1 januari 2007 gereed kan zijn, wordt het bijmengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen tot die tijd fiscaal gestimuleerd. Het budgettaire belang van de accijnsstimulering voor het mengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen in 2006 wordt voorlopig geraamd op circa ? 70 mln. Om de verdere innovatie en de transitie naar duurzame motorbrandstoffen te versterken komt er een subsidieregeling die in het bijzonder de ontwikkeling en het gebruik van de innovatieve biobrandstoffen stimuleert. De geavanceerde biobrandstoffen zullen vanwege de lagere kosten en betere milieuprestaties op termijn naar verwachting de huidige biobrandstoffen van de markt verdringen. " www.mvo.nl/biobrandstoffen/download/Belastingplan%202006%20biobrandstoffen.pdf
Rijden op plantaardige olie: een uitgebreid rapport is te vinden op: http://www.novem.nl/default.asp?documentId=150164
?=====================================================
Humo 3527: De Frietmobiel
Guy's auto rijdt op gebruikt frietvet
? Jan Hertoghs - 10.06.2003
In Belgi? zijn er zowat twintig chauffeurs die zo goed als nooit moeten stoppen bij een tankstation en die zich niettemin vrijelijk met hun wagen kunnen voortbewegen. Ze rijden op milieuvriendelijke koolzaadolie, en Guy (35) is ??n van hen.
De laatste maanden is hij met een klein clubje kameraden zelfs nog iets verder gegaan, hij rijdt nu op gebruikte frituurolie, 'jaja, olie uit de frietpot en niet uit het Midden-Oosten!'
Guy vindt dat 'plezant': 'Als ik olie in mijn tank giet, staat de kat te wachten om de druppels op te likken. Dat zie ik ze niet direct doen in een 'normaal' benzinestation!'
Guy wil anoniem blijven: 'Niet dat ik iets verkeerd doe, maar ik heb niet graag heisa rond mijn persoon.'
GUY:??Twee jaar geleden zag mijn vriendin op de Nederlandse televisie een programma over mensen die bij wijze van experiment op koolzaadolie gingen rijden.
ANGIE:??In dat programma citeerden ze een Duitse website, www.fmso.de. FMSO bleek de afkorting te zijn van Fahren Mit Salat?l! Op die site kon je een lijst vinden van auto's die geschikt waren om 'plantaardig' mee te rijden. Ze legden je ook uit hoe je je motor kon ombouwen.
HUMO:??Wilden jullie het meteen proberen, puur op basis van ??n tv-programma? Of kenden jullie andere mensen die het deden?
ANGIE:??We kenden niemand die het deed. En Guy had het programma niet gezien, hij wou het eerst niet geloven. Maar we zijn toen op de site gaan kijken, dat zag er degelijk uit, en toen zijn we in de Aldi een paar buskes slaolie gaan kopen - slaolie op basis van koolzaad.
GUY:??Ik zie mij die buskes nog in de naftbak kappen. Ik dacht echt van: 'Oei, nu ben ik verkeerd bezig.'
HUMO:??Je dacht: ik ben illegaal bezig?
GUY:??Nee nee, ik dacht, dadelijk rij ik mijne moteur aan stukken. Maar het marcheerde! Ik zie me daar nog aan het stuur zitten, met een smile van hier tot ginder!
HUMO:??Had je die tank eerst leeggemaakt?
GUY:??Nee. Gewoon de slaolie bij de diesel gegoten. En dan vroemvroem, gaan rondrijden.
En dat rook zo lekker! Dat vind ik nu nog altijd fantastisch, die geur. Je rijdt de postbode voorbij, je claxonneert, hij heeft je niet gezien, maar honderd meter verder zie je hem toch nog zijn hand opsteken, hij riekt dat ik het ben!! (schaterlach)
HUMO:??Dus als ik tien liter olie bij mijn diesel giet, kan er niks fout gaan?
GUY:??In principe niet. Ik zou er alleen voor zorgen dat er in zo'n mengsel niet m??r olie dan diesel zit. Maar voor de rest heb je de keuze: palmolie, sojaolie, lijnzaadolie, ma?solie, het gaat er allemaal in!
HUMO:??En als de douane mij tegenhoudt?
GUY:??Dan zal je 't mogen uitleggen! Want normaal moet je zo'n alternatieve brandstof aangeven v??r je ermee gaat rijden.
HUMO:??In de winter kan je dat mengsel toch niet gebruiken? Olie stolt bij lage temperaturen.
GUY:??Dat klopt. En eigenlijk is het sowieso beter twee aparte tanks te hebben: ??n voor diesel en ??n voor je olie. Je start dan op diesel, en als je olie eenmaal verwarmd is in de warmtewisselaar, druk je op een knopje en schakel je over op olie.
HUMO:??Hoe ziet die olietank eruit?
GUY:??Bij mij is dat een plastic bidon van
HUMO:??Is dat wel veilig, zo in de koffer?
GUY:??Ik mag er in elk geval mee in een ondergrondse parkeergarage staan (lacht). Het kan niet ontploffen, en het is veel minder ontvlambaar dan benzine of diesel.
HUMO:??En er gebeurt ook niets als iemand in je gat vlamt?
GUY:??Je gaat vettig uitstappen, dat is alles! En misschien werkt die olie in de koffer ook nog een beetje als buffer.
HUMO:??Heb je een aparte brandstofmeter voor je olie?
GUY:??Ja: ik kijk regelmatig in mijn koffer om te zien of de jerrycan nog niet leeg is (algemene hilariteit). Dat is ook niet erg, h?: als de olie op is, rijd ik verder op de diesel in mijn andere tank.
HUMO:??Je had het al over de warmtewisselaar.
GUY:??Ja, die moet de olie in de winter op de juiste temperatuur en viscositeit brengen. In feite is dat je enige uitgave als je op plantaardige olie wil rijden. Ik heb de mijne zelf ingebouwd door wat slangetjes aan elkaar te koppelen en koperen buisjes aan elkaar te solderen: twee dagen werk, plus voor honderd euro aan materiaal. Je kan ook een standaardkit kopen bij de Duitse firma Elsbett, voor zowat 1.600 euro (in Duitsland rijden zowat 5.000 chauffeurs plantaardig, red.). Ben je geen doe-het-zelver, dan kan je je auto naar Duitsland brengen en 'm daar in een Elsbett-filiaal laten ombouwen, maar dat kost je wel dik 3.000 euro. Maar ik heb een VW Golf van achttien jaar oud: dat beestje heeft me twaalfduizend frank gekost, daar ga ik geen honderdtwintigduizend frank insteken!
Planta-rijders
HUMO:??Is elke dieselauto geschikt om op plantaardige olie te rijden?
GUY:??Zo is het. De oorspronkelijke motor van Rudolf Diesel, de Duitse uitvinder, was bedoeld om op alle oli?n te rijden, dus ook op plantaardige olie. (De eerste dieselmotor uit de jaren 1890 draaide op arachideolie, red.)
HUMO:??En de autofabrikanten weten daarvan? Die hebben geen 'grendel' ge?nstalleerd om ervoor te zorgen dat je uitsluitend op fossiele brandstof kan rijden?
GUY:??Nee. De enige drempel zou de injectie kunnen zijn: dat is tegenwoordig elektronisch geregeld, daar moet je allicht mee oppassen als je plantaardige olie door zo'n fijne spritser stuurt. Maar ik hoor toch dat Mercedes zelf met koolzaad zit te experimenteren in zijn nieuwste Common Rail-dieselmotoren.
HUMO:??In Duitsland zouden er zelfs zeventig pompstations zijn waar je Pflanzen?l kan tanken.
GUY:??Ja, er rijden ginds zelfs al locomotieven en vrachtwagens op plantenolie! Ik ben het hier ook al in tankstations gaan voorstellen, maar de uitbaters zeggen dat ze van 'hun merk' zomaar geen extra pomp mogen installeren. (In Duitsland staan er ook Pflanzen?l-pompen bij filialen van de Raiffeisenkas en kleinhandelaars die oliproducten verkopen, red.)
HUMO:??Hoeveel verbuikt je auto nu?
GUY:??Met een jerrycan van
HUMO:??Komt er nu niet meer rook uit je uitlaat?
GUY:??Integendeel! Ik ben naar een Technische School gestapt om de roetuitstoot te meten. Eerst met diesel in de tank en daarna met pure olie, en de tweede keer was de uitstoot maar de helft. Het was zelfs minder dan bij een nieuwe dieselmotor!
Een Zwitsers controle-instituut heeft een VW Golf met een Elsbettmotor onderzocht; wel, de uitstoot was op alle terreinen minder schadelijk en minder giftig. Er zit ook geen lood in, geen kankerverwekkend benzeen, en geen z?chtje zwavel, de stof die voor zure regen kan zorgen. Er zit alleen vijftien procent meer stikstofoxide in dan bij gewone diesel. Dat prikkelt de ogen en de luchtwegen, maar voor je daar iets van merkt, moet er al een hele stad op koolzaadolie rondrijden. Van die twintig man in Belgi? ga je dat niet voelen.
HUMO:??Moet je je motorolie even vaak verversen als bij een klassieke diesel?
GUY:??Ja, en omdat de verbrandingstemperatuur iets hoger ligt, moet je zelfs strikt het boekje volgen. Staat er: verversen om de
Auto-sportivo
HUMO:??Je hebt niet alleen je eigen auto omgebouwd, maar ook die van anderen.
GUY:??Ik heb nu een stuk of tien auto's omgebouwd. Vooral oudere wagens: een VW Golf, een Jetta, een Passat. Als iemand hier met een bakske van vijftienduizend frank aankomt en er gaat wat mis tijdens de ombouw, dan is dat niet erg. Maar als jij hier met een Mercedes van twee miljoen aankomt, tja, daar durf ik zomaar niet aan te beginnen. Onlangs heb ik wel een Ford Galaxy omgebouwd. Zes jaar oud, 1.9 turbodiesel met elektronische injectie, en die rijdt toch nog ...
HUMO:??Zijn die tien medestanders omgeschakeld voor het milieu of voor het profijt?
GUY:??Drie doen het voor het profijt, maar de anderen zijn echte milieumensen die veel met alternatieve energie bezig zijn.
Voor mij is het milieu ook de belangrijkste reden. Ik wil niet meedoen met de grote multinationals en hun vervuilende olietankers. Ik weet ook wel dat die tankers nog evenveel varen als voorheen, maar ?k hoef me niet meer schuldig te voelen; ?k ben niet medeplichtig aan al die olierampen op zee.
Iedereen klaagt over de milieuvervuiling, maar niemand doet er wat aan. Ik leer dat ook aan mijn kinderen. Je moet niet kankeren op andere mensen die stomme dingen doen; als jij de wereld wil verbeteren, begin dan bij jezelf.
HUMO:??Zijn die tien medestanders dertigers, zoals jij?
GUY:??De oudste is 55 en de jongste is een gast van achttien jaar, een echte auto-sportivo, zo ??n met blauwe halogeenlichtjes op de motorkap van zijn wagen. Hij had zijn eindwerk gemaakt over alternatieve brandstof. Aanvankelijk liep hij niet warm voor het idee, maar mettertijd heeft hij zijn auto toch ook omgebouwd - een Nissan Sunny van elf jaar oud (het eindwerk en de ombouwschema's zijn te vinden op www.nivid.be/ecology).
HUMO:??Waren die nieuwelingen niet bang?
GUY:??Ja, meestal wel. Hun eerste angst is: ik moet in de winter naar mijn werk, en ik raak 's morgens niet weg. Hun laatste angst is: ok?, ik ben overtuigd, maar is mijn auto straks niet naar de knoppen? Drempelvrees, h?! Bij ??n 'kandidaat' waren zelfs de ouders meegekomen: mijnheer, wij hebben naar de Vlaamse Automobilisten Bond gebeld, en die zeggen dat zoiets niet kan! U maakt die auto kapot, zeggen ze! Ik heb natuurlijk gezegd dat ze zich niet verplicht moesten voelen (lacht).
Ik wil geen garagist worden h?, 't is niet mijn ambitie om heelder dagen auto's om te bouwen! Het moet een plezier blijven: je staat samen met een kameraad zijn auto om te bouwen, je lacht, je drinkt een glas. Dat is twee dagen lol voor mij.
HUMO:??Waar heb je die automechaniek geleerd?
GUY:??Zeker niet op school, want van opleiding ben ik schilder. Maar ik knutsel graag, en ik neem ook zonder complexen een technische handleiding vast. Zoals die van Joshua Tickel ('The Complete Guide to Using Vegetable Oil as an Alternative Fuel'), die staat op het internet en daar staan heel wat technische schema's in.
Verse Boerendiesel
HUMO:??Er zijn ook al boeren die koolzaadolie gebruiken: de olie voor in hun voertuigen, en de pulp als voer voor het vee.
GUY:??Ja, niks geen afval. De boer zaait, de zon laat zijn planten groeien, en nadien geef je die energie van de zon aan je koeien en aan je voertuigen. Stel je voor dat ze dat een beetje zouden industrialiseren en dat je dus rechtstreeks bij de boer kan tanken. Verse Boerendiesel! Dat zou toch fantastisch zijn. Maar ja, Esso en consorten zullen er wel een stokje voor steken.
HUMO:??We hebben ook niet genoeg landbouwgrond. Een hectare koolzaad levert 'amper'
GUY:??Ja, maar als er al een klein percentage van onze brandstof uit koolzaad zou komen, dat zou toch al een geweldige ommekeer zijn?! Het nadeel is natuurlijk wel dat hele landbouwstreken vol koolzaad gaan staan. Nog meer monocultuur dan je nu al hebt met ma?s dus. Maar het transport zal properder zijn: liever een tanker met koolzaadolie die doormidden breekt dan eentje met petrol, want koolzaad wordt in minder dan een maand biologisch afgebroken.
HUMO:??Ik las dat het Amerikaanse ministerie van Landbouw zijn voertuigen op biodiesel laat rijden. Maar dat is blijkbaar geen zuivere olie.
GUY:??Nee. Er is een fundamenteel verschil. Bij koolzaadolie moet je je motor aanpassen aan de brandstof, maar bij biodiesel hebben ze de brandstof - koolzaadolie of sojaolie - aangepast aan de motor. Pure koolzaadolie kan een boer ook zelf persen, terwijl biodiesel een omweg moet maken via de chemische concerns; zij voegen er onder andere methanol aan toe. Van een gezond product maken zij dus een ongezond product.
HUMO:??Je sprak daarstraks over de douane. Hoe los jij het probleem van de belastingen en accijnzen op?
GUY:??Op elke brandstof moet je belastingen en accijnzen betalen. Maar omdat chauffeurs zoals ik geen benzine, diesel of LPG tanken, en omdat wij onze brandstof niet bij de reguliere distributeurs als Esso of Shell gaan halen, zijn wij in de ogen van de administratie outlaws. In feite zouden ze ons moeten subsidi?ren omdat wij op plantaardige olie rijden, maar in hun ogen zijn we niet veel beter dan de sjoemelaars die op rooie mazout (de goedkope huisbrandolie, red.) rijden.
Ik verstop mij niet, ik ben met de fiscus gaan praten om die belastingtechnische details op te helderen, maar ik vind het straf dat wij geen enkele vrijstelling van accijns krijgen, zoals in het buitenland. (In Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Zweden bestaan er fiscale maatregelen, in Belgi? is er niets. Een chauffeur die op plantaardige olie rijdt, wordt verondersteld bij het begin van elke maand zijn vermoedelijke gebruik aan te geven en daarop belastingen en accijnzen te betalen, red.)
Zonder chapelure
HUMO:??Je bent niet bij koolzaadolie gebleven.
GUY:??Nee, ik heb intussen de overstap gemaakt naar gebruikte plantaardige olie - olie die recht uit mijn frietpot komt (grijnst). Ik had ergens gelezen dat het kon, ik heb dan de inhoud van onze frietketel door een laken gegoten om de stukjes friet en de chapelure eruit te zeven, en werkelijk, ook die olie bleek mijn dieselmotor aan te drijven! En de geur die eruit kwam, dat was een echte frietgeur. Sommigen zullen dat misschien geurhinder noemen, maar ik vind het redelijk ok? dat je als Belg met een frietgeur kan rondrijden (lacht). Ik had zelfs een frietzak naast mijn uitlaat geschilderd! Enfin, toen dat lukte, ben ik dat gaan rondvertellen bij vrienden en kennissen, en die houden nu hun frituurolie voor mij bij. Laat de Amerikanen maar oorlog voeren, heb ik gezegd. Voor mij is het niet meer nodig!
En zodoende rij ik gratis en milieuvriendelijk, ?n ik bespaar de gemeente zes frank per liter die ze anders moeten betalen om die gebuikte frituurolie te laten ophalen in het containerpark.
HUMO:??Wat zeiden die vrienden en kennissen toen je naar hun frituurolie vroeg?
GUY:??In het begin zaten ze erop te wachten dat ik ergens autopech zou krijgen zodat ze me eens ferm konden uitlachen, h?, h?, de Guy staat met zijn frietvet langs de autostrada! Maar toen dat niet gebeurde, begonnen ze zelf ge?nteresseerd te raken. Want ja, gratis met de auto rijden, wie wil dat niet?
HUMO:??Heb je al op druivenpitolie gereden, van die duurdere olie voor fondues?
GUY:??Dat is voor 's zondags, h?! (lacht)
HUMO:??Of op olie van een frituur?
GUY:??Nee, die gebruiken vooral dierlijke vetten. Maar ik krijg wel olie van een viswinkel, dat is dan de olie waarin ze vis gebakken hebben. Normaal moet die winkelier dat tegen betaling laten ophalen door een gespecialiseerde firma; nu geeft hij het aan mij, en ik 'betaal' hem met een borrel of een pint.
Alle oli?n die ik krijg, laat ik drie weken bezinken. In plantaardige frituurolie kunnen dierlijke vetten zitten, omdat voorgebakken frieten in dierlijk vet worden gebakken. Als dat in mijn leidingen komt, slibben ze dicht wanneer mijn auto koud staat. Dus ik laat dat bezinken en de goeie olie decanteer ik, net zoals je een goeie fles wijn decanteert!
In onze rubriek Uitlaat
Ik zeg dat ik nog een paar 'goeie flessen' in mijn koffer heb staan: twaalf liter Superieure Zonnebloem-Frituurolie van de Delhaize. Dat is toch alweer honderdtachtig kilometer grijnst-ie, ge zijt bedankt! We gaan naar het schuurtje met de 'opslagtank' - niet meer dan een rijtje jerrycans. Hier moet de olie drie weken bezinken, daarna wordt ze gefilterd in een trechter met een lakentje erin, en dan is ze ready to ride!
Guy toont zijn erf, zijn kippen, zijn 'Afrikaanse' pizzaoven, zijn zelfgegraven bier- en wijnkelder en zijn houtgestookt openluchtbad in de tuin! Onder de ge?mailleerde kuip zit een sleuf met brandhout: 'Water in de kuip, vlam in het hout, en als het water heet is, stap je erin. Ook in de winter! En koelt het water af, dan leg je vanuit je bad wat hout op het vuur.' Er is ook 'romantische verlichting': een kaars op de rand van het bad.
Tussen de rododendrons staat zijn VW Golf geparkeerd. Hij klapt de motorkap open, d??r zit de customized warmtewisselaar met de koperen buisjes, en d??r heb je het slangetje dat de (frituur)olie aanvoert. In het dashboard zit de elektrische schakelaar om van diesel op olie over te schakelen. Vroeger was Guy niet zo thuis in elektra, toen liep de olieleiding nog langs zijn voeten en moest hij 'een kraantje opendraaien' als hij op olie wilde rijden.
In de koffer staat de homemade brandstoftank, een jerrycan rustend op dik karton; ze wordt op de plaats gehouden met ??n spanlint en twee klemmen in de zijwand. Guy start zijn Golf en we maken een 'proefrit'. In de auto ruikt het naar auto, maar bij de uitlaat ruikt het naar gebakken vis. Al vindt Guy 'barbecue' een betere omschrijving.
De Bratella-Club
HUMO:??Je bent onlangs naar Spanje gereden. Wat heb je dan onderweg getankt?
GUY:??Voornamelijk eigen frituurolie; ik had redelijk wat jerrycans in mijn koffer meegenomen. En op de terugreis zijn we in de supermarkt olie gaan kopen in bidonnekes van vijf liter.
HUMO:??Olijfolie?
GUY:??Zotteke! Dat is veel te duur. Zonnebloemolie was het, voor 70 eurocent per liter.
HUMO:??Merk je in de bergen dat je op olie rijdt? 'Trekt' je wagen dan niet minder?
GUY:??Hoegenaamd niet. Ik ken een olierijder die met een jeep rijdt, een
Maar er zijn toch ook nadelen. E?n kameraad vindt dat het nogal sletig is voor zijn claxon: hij toetert twee keer bijl elk tankstation dat hij voorbijrijdt (hilariteit).
HUMO:??Dus anderen hebben je voorbeeld al gevolgd?
GUY:??O ja, we hebben zelfs een klein clubje, de Bratella's, met onze eigen Bratella-badges. Bratella is de plantaardige olie van de Aldi. Tenminste, dat dachten we: later bleek het hun boter te zijn (uitbundige lach). 't Is een plezierige club. We komen af en toe samen om te discussi?ren en een pintje te drinken. Onlangs hebben we nog een wedstrijd georganiseerd voor de 'lekkerste uitlaat'. En de winnaar kreeg dan de olie waarin we die avond frieten hadden gebakken.
Zie je, wij willen plezier hebben in ons leven. Wij zijn groen, maar niet fanatiek. Wij ontzeggen ons geen auto, wij ontzeggen ons geen pintje of een stuk vlees. Wij zijn gezellig groen, zal ik maar zeggen.
We wisselen in die club ook allerlei anekdotes uit over het ongeloof dat we tegenkomen. Hier in de buurt zijn er kinderen die denken dat ik een klot vet in mijn uitlaat heb zitten om die frietgeur te verspreiden.
Een automecanicien die ik op caf? tegenkwam wou me evenmin geloven, ge moogt een hele avond op mijn kosten drinken als het waar is. We zijn naar hem thuis gereden, we hebben twee bussen verse olie ?n de inhoud van zijn frietpot gezeefd en in zijn naftbak gegoten, en toen hij een toerke had gemaakt, heb ik die avond geen frank meer moeten uitgeven!
Een andere keer kwam ik tiepen van een Tuning Club tegen, van die gasten die kicken op spoilers, v?rstralers en verlaagde deurdrempels. Die hebben allemaal bij mijn olietank gestaan en allemaal op hun knie?n bij mijn uitlaat gezeten! Die wisten niet wat ze zagen, ?n roken!!
De mensen zijn zo gefixeerd, ze denken dat er buiten benzine, diesel en LPG niks bestaat. Maar tijdens de oorlog reden hier mensen op hout . Die hadden een ton op hun dak, daarin werd hout gestookt, en de vrijgekomen gassen werden naar de carburator geleid.
Allesbrander
HUMO:??Is het wel milieuvriendelijk om die gebruikte frituurolie door een verbrandingsmotor te jagen?
GUY:??Daar bestaat discussie over. Je hebt de 'zuivere mannen' die alleen maar op verse en ongebruikte koolzaadolie willen rijden. En je hebt gasten zoals ik, die ook op gebruikte olie willen rijden. De effecten daarvan op het milieu zijn nog weinig onderzocht, en daarom hebben de 'zuiveren' liever niet dat wij te veel aandacht krijgen. We zijn in hun ogen iets t? ongeregeld.
HUMO:??Maar zou het bijvoorbeeld kunnen dat er kankerverwekkende stoffen vrijkomen als je die gebruikte olie nog eens verhit en verbrandt?
GUY:??Ik denk van niet, maar ik kan niet bewijzen dat het compleet gezond is. (We hebben navraag gedaan bij het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek. Vanwege de kleinschaligheid van het initiatief zag men 'niet direct gezondheidsrisico's', maar men vroeg zich toch af of rondrijden met een 'priv?-afvalverwerkingsinstallatie' wel wettelijk is, en welke normen er gelden voor een brandstof die 'ieder naar eigen goeddunken mag filteren en stockeren', red.)
Och, ze moeten niet te moeilijk doen over die paar jerrycans frituurolie die wij verstoken! In de klassieke brandstoffen aan de pomp zit benzeen. Dat is een kankerverwekkende stof, dat is bewezen, maar daarover hoor ik zelden een verkeerd woord. Terwijl er elke dag honderdduizenden liters getankt en verstookt worden.
HUMO:??Andere particulieren moeten hun gebruikte olie naar het containerpark brengen; achteraf gaat die naar verbrandingsovens.
GUY:??Ik weet het. En op het vat waar jij je oude frituurolie in giet, staat niet 'Alternatieve Brandstof voor Bratella' maar 'Klein Gevaarlijk Afval'. De OVAM vindt dat afval, want, zeggen ze: een particulier kan onmogelijk controleren of die oude olie alleen maar uit een frietpot komt. Iedereen kan mij dus allerlei olieafval in mijn nek draaien! Tja, het zijn vrienden en bekenden die mij helpen, die moet ik wel vertrouwen. Jij hebt daarstraks frituurolie van de Delhaize meegebracht, jij gaat daar toch geen transformatorolie aan toevoegen!
Maar ik begrijp wel dat de OVAM dit niet zomaar kan toestaan. Er is in dit land een petroleumlobby, en die gaat steigeren als een overheidsdienst iets goedkeurt wat tegen hun belangen ingaat. In Nederland staan ze verder. Daar kan je als particulier gebruikte frituurolie opkopen voor 40 eurocent per liter. Zo ongezond zal het dan wel niet zijn!
Let op, ik ben geen allesbrander. Ik heb hier in de tuin een paar kubieke meter gebruikt hout; wel, ik ga die niet opstoken, ik breng ze naar het containerpark. Ik doe het tegen mijn zin, want ik heb die stapels hout plankje voor plankje gezaagd, op maat van mijn kachel, maar als het de lucht verontreinigt, gebruik ik het niet. Daarom zou ik ook graag hebben dat wetenschappers de uitstoot van frituurolie gaan bestuderen. Als we dan zeker weten dat het gezond is, kunnen we er nog meer reclame voor maken.
De missionarishouding
GUY:?? Het gaat mij niet alleen om die olie. Dat ik met oude auto's rijd, dat ik zelf mijn brandstof 'produceer', en dat ik mijn huis gebouwd heb met recuperatiemateriaal: dat zijn bewuste keuzes. Want daardoor heb ik veel minder geldzorgen ?n veel meer tijd om mijn dagen met aangename dingen te vullen. Ik wil niet elke dag acht uur gaan knoeften om mijn huis, mijn twee auto's en al mijn andere consumptieartikelen af te betalen. Ik wil vrij en onafhankelijk zijn.
Ik geef dit interview ook niet om in de belangstelling te komen. Ik ben niet de missionaris die de mensen wil bekeren, zo van: nu heb ik d? oplossing voor onze energieproblemen. Ik zeg alleen: ik heb een haalbaar alternatief voor mensen die niet meer willen meestappen in het spel van de grote olieconcerns. En voor de rest leidt iedereen zijn eigen leven.
HUMO:??Wat denk je als je over de snelweg rijdt: daar heb je die kudde stinkerds?
GUY:??Oei, nee. Zo denk ik niet. Ik zal nooit zeggen dat ik beter ben! In mijn schuurtje staat mijn crossmotor, en af en toe haal ik die van stal om eens flink loos te gaan op een gesloten terrein. Terwijl ik w??t: zo'n uurtje crossen, dat is benzine zuipen!
Ik ben niet perfect omdat ik op plantaardige olie rijd. Ik heb alleen een ecologische oplossing voor mijn autogebruik gezocht. En ik wil die oplossing niet voor mij houden, zo van: h?h?, nu heb ik een lekker profijtje. Ik heb een paar mensen ge?nspireerd, en die mensen inspireren op hun beurt weer andere mensen. Meer is het niet.
En dan gaat hij zijn kinderen van school halen. Met de fiets, 'de properste diesel die er is!'
?
?
De hier verwoorde beleidsplannen zullen de komende tijd uitgewerkt gaan worden. De concept-regelgeving voor de eerste fase zal eind maart gereed zijn. Tegelijkertijd zal regelgeving worden voorbereid voor de tweede fase. Met deze aanpak scheppen we de noodzakelijke randvoorwaarden om een ambitieus, maar verantwoord, biobrandstofbeleid in Nederland te voeren.
?
De markt pakt dit goed op. In Nederland worden al veel initiatieven genomen om betere biobrandstoffen te gaan produceren. Met deze brief hoop ik extra duidelijkheid te hebben geschapen, waardoor nog meer investeringszekerheid ontstaat. Met dit beleid, gericht op innovatie en verhoging van het CO2-rendement, slaat Nederland een toekomstgerichte weg in. Hiermee worden voor de Nederlandse economie kansen geschapen, wordt een bijdrage geleverd aan het ombuigen van de groeiende CO2-uitstoot in het verkeer en worden we minder afhankelijk van olieproducerende landen.
?
Hoogachtend,
de Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
?
drs. P.L.B.A van Geel?
[1] ????? Richtlijn 2003/30/EG van het Europese Parlement en de Raad van 8 mei 2003 ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen of andere hernieuwbare brandstoffen in het vervoer (PbeG L 123)
[2] ????? Bij de keuze voor een percentage van 5,75% wordt er vanuit gegaan dat de richtlijn die de brandstofkwaliteit specificeert dusdanig wordt aangepast dat het behalen van 5,75% mogelijk wordt, zonder dat dit nadelige effecten zal hebben op milieu en veiligheid.
Op Prinsjesdag 2005 had de Nederlandse overheid haar beleid t.a.v. biologische brandstoffen gepresenteerd. "......zet het kabinet in op het verplichten dat leveranciers van motorbrandstoffen 2% van hun afzet in Nederland invullen met biobrandstoffen. Omdat de benodigde wet- en regelgeving naar verwachting niet eerder dan 1 januari 2007 gereed kan zijn, wordt het bijmengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen tot die tijd fiscaal gestimuleerd. Het budgettaire belang van de accijnsstimulering voor het mengen van 2% biobrandstoffen bij fossiele brandstoffen in 2006 wordt voorlopig geraamd op circa ? 70 mln. Om de verdere innovatie en de transitie naar duurzame motorbrandstoffen te versterken komt er een subsidieregeling die in het bijzonder de ontwikkeling en het gebruik van de innovatieve biobrandstoffen stimuleert. De geavanceerde biobrandstoffen zullen vanwege de lagere kosten en betere milieuprestaties op termijn naar verwachting de huidige biobrandstoffen van de markt verdringen. " www.mvo.nl/biobrandstoffen/download/Belastingplan%202006%20biobrandstoffen.pdf
Rijden op plantaardige olie: een uitgebreid rapport is te vinden op: http://www.novem.nl/default.asp?documentId=150164
?=====================================================
Humo 3527: De Frietmobiel
Guy's auto rijdt op gebruikt frietvet
? Jan Hertoghs - 10.06.2003
In Belgi? zijn er zowat twintig chauffeurs die zo goed als nooit moeten stoppen bij een tankstation en die zich niettemin vrijelijk met hun wagen kunnen voortbewegen. Ze rijden op milieuvriendelijke koolzaadolie, en Guy (35) is ??n van hen.
De laatste maanden is hij met een klein clubje kameraden zelfs nog iets verder gegaan, hij rijdt nu op gebruikte frituurolie, 'jaja, olie uit de frietpot en niet uit het Midden-Oosten!'
Guy vindt dat 'plezant': 'Als ik olie in mijn tank giet, staat de kat te wachten om de druppels op te likken. Dat zie ik ze niet direct doen in een 'normaal' benzinestation!'
Guy wil anoniem blijven: 'Niet dat ik iets verkeerd doe, maar ik heb niet graag heisa rond mijn persoon.'
GUY:??Twee jaar geleden zag mijn vriendin op de Nederlandse televisie een programma over mensen die bij wijze van experiment op koolzaadolie gingen rijden.
ANGIE:??In dat programma citeerden ze een Duitse website, www.fmso.de. FMSO bleek de afkorting te zijn van Fahren Mit Salat?l! Op die site kon je een lijst vinden van auto's die geschikt waren om 'plantaardig' mee te rijden. Ze legden je ook uit hoe je je motor kon ombouwen.
HUMO:??Wilden jullie het meteen proberen, puur op basis van ??n tv-programma? Of kenden jullie andere mensen die het deden?
ANGIE:??We kenden niemand die het deed. En Guy had het programma niet gezien, hij wou het eerst niet geloven. Maar we zijn toen op de site gaan kijken, dat zag er degelijk uit, en toen zijn we in de Aldi een paar buskes slaolie gaan kopen - slaolie op basis van koolzaad.
GUY:??Ik zie mij die buskes nog in de naftbak kappen. Ik dacht echt van: 'Oei, nu ben ik verkeerd bezig.'
HUMO:??Je dacht: ik ben illegaal bezig?
GUY:??Nee nee, ik dacht, dadelijk rij ik mijne moteur aan stukken. Maar het marcheerde! Ik zie me daar nog aan het stuur zitten, met een smile van hier tot ginder!
HUMO:??Had je die tank eerst leeggemaakt?
GUY:??Nee. Gewoon de slaolie bij de diesel gegoten. En dan vroemvroem, gaan rondrijden.
En dat rook zo lekker! Dat vind ik nu nog altijd fantastisch, die geur. Je rijdt de postbode voorbij, je claxonneert, hij heeft je niet gezien, maar honderd meter verder zie je hem toch nog zijn hand opsteken, hij riekt dat ik het ben!! (schaterlach)
HUMO:??Dus als ik tien liter olie bij mijn diesel giet, kan er niks fout gaan?
GUY:??In principe niet. Ik zou er alleen voor zorgen dat er in zo'n mengsel niet m??r olie dan diesel zit. Maar voor de rest heb je de keuze: palmolie, sojaolie, lijnzaadolie, ma?solie, het gaat er allemaal in!
HUMO:??En als de douane mij tegenhoudt?
GUY:??Dan zal je 't mogen uitleggen! Want normaal moet je zo'n alternatieve brandstof aangeven v??r je ermee gaat rijden.
HUMO:??In de winter kan je dat mengsel toch niet gebruiken? Olie stolt bij lage temperaturen.
GUY:??Dat klopt. En eigenlijk is het sowieso beter twee aparte tanks te hebben: ??n voor diesel en ??n voor je olie. Je start dan op diesel, en als je olie eenmaal verwarmd is in de warmtewisselaar, druk je op een knopje en schakel je over op olie.
HUMO:??Hoe ziet die olietank eruit?
GUY:??Bij mij is dat een plastic bidon van
HUMO:??Is dat wel veilig, zo in de koffer?
GUY:??Ik mag er in elk geval mee in een ondergrondse parkeergarage staan (lacht). Het kan niet ontploffen, en het is veel minder ontvlambaar dan benzine of diesel.
HUMO:??En er gebeurt ook niets als iemand in je gat vlamt?
GUY:??Je gaat vettig uitstappen, dat is alles! En misschien werkt die olie in de koffer ook nog een beetje als buffer.
HUMO:??Heb je een aparte brandstofmeter voor je olie?
GUY:??Ja: ik kijk regelmatig in mijn koffer om te zien of de jerrycan nog niet leeg is (algemene hilariteit). Dat is ook niet erg, h?: als de olie op is, rijd ik verder op de diesel in mijn andere tank.
HUMO:??Je had het al over de warmtewisselaar.
GUY:??Ja, die moet de olie in de winter op de juiste temperatuur en viscositeit brengen. In feite is dat je enige uitgave als je op plantaardige olie wil rijden. Ik heb de mijne zelf ingebouwd door wat slangetjes aan elkaar te koppelen en koperen buisjes aan elkaar te solderen: twee dagen werk, plus voor honderd euro aan materiaal. Je kan ook een standaardkit kopen bij de Duitse firma Elsbett, voor zowat 1.600 euro (in Duitsland rijden zowat 5.000 chauffeurs plantaardig, red.). Ben je geen doe-het-zelver, dan kan je je auto naar Duitsland brengen en 'm daar in een Elsbett-filiaal laten ombouwen, maar dat kost je wel dik 3.000 euro. Maar ik heb een VW Golf van achttien jaar oud: dat beestje heeft me twaalfduizend frank gekost, daar ga ik geen honderdtwintigduizend frank insteken!
Planta-rijders
HUMO:??Is elke dieselauto geschikt om op plantaardige olie te rijden?
GUY:??Zo is het. De oorspronkelijke motor van Rudolf Diesel, de Duitse uitvinder, was bedoeld om op alle oli?n te rijden, dus ook op plantaardige olie. (De eerste dieselmotor uit de jaren 1890 draaide op arachideolie, red.)
HUMO:??En de autofabrikanten weten daarvan? Die hebben geen 'grendel' ge?nstalleerd om ervoor te zorgen dat je uitsluitend op fossiele brandstof kan rijden?
GUY:??Nee. De enige drempel zou de injectie kunnen zijn: dat is tegenwoordig elektronisch geregeld, daar moet je allicht mee oppassen als je plantaardige olie door zo'n fijne spritser stuurt. Maar ik hoor toch dat Mercedes zelf met koolzaad zit te experimenteren in zijn nieuwste Common Rail-dieselmotoren.
HUMO:??In Duitsland zouden er zelfs zeventig pompstations zijn waar je Pflanzen?l kan tanken.
GUY:??Ja, er rijden ginds zelfs al locomotieven en vrachtwagens op plantenolie! Ik ben het hier ook al in tankstations gaan voorstellen, maar de uitbaters zeggen dat ze van 'hun merk' zomaar geen extra pomp mogen installeren. (In Duitsland staan er ook Pflanzen?l-pompen bij filialen van de Raiffeisenkas en kleinhandelaars die oliproducten verkopen, red.)
HUMO:??Hoeveel verbuikt je auto nu?
GUY:??Met een jerrycan van
HUMO:??Komt er nu niet meer rook uit je uitlaat?
GUY:??Integendeel! Ik ben naar een Technische School gestapt om de roetuitstoot te meten. Eerst met diesel in de tank en daarna met pure olie, en de tweede keer was de uitstoot maar de helft. Het was zelfs minder dan bij een nieuwe dieselmotor!
Een Zwitsers controle-instituut heeft een VW Golf met een Elsbettmotor onderzocht; wel, de uitstoot was op alle terreinen minder schadelijk en minder giftig. Er zit ook geen lood in, geen kankerverwekkend benzeen, en geen z?chtje zwavel, de stof die voor zure regen kan zorgen. Er zit alleen vijftien procent meer stikstofoxide in dan bij gewone diesel. Dat prikkelt de ogen en de luchtwegen, maar voor je daar iets van merkt, moet er al een hele stad op koolzaadolie rondrijden. Van die twintig man in Belgi? ga je dat niet voelen.
HUMO:??Moet je je motorolie even vaak verversen als bij een klassieke diesel?
GUY:??Ja, en omdat de verbrandingstemperatuur iets hoger ligt, moet je zelfs strikt het boekje volgen. Staat er: verversen om de
Auto-sportivo
HUMO:??Je hebt niet alleen je eigen auto omgebouwd, maar ook die van anderen.
GUY:??Ik heb nu een stuk of tien auto's omgebouwd. Vooral oudere wagens: een VW Golf, een Jetta, een Passat. Als iemand hier met een bakske van vijftienduizend frank aankomt en er gaat wat mis tijdens de ombouw, dan is dat niet erg. Maar als jij hier met een Mercedes van twee miljoen aankomt, tja, daar durf ik zomaar niet aan te beginnen. Onlangs heb ik wel een Ford Galaxy omgebouwd. Zes jaar oud, 1.9 turbodiesel met elektronische injectie, en die rijdt toch nog ...
HUMO:??Zijn die tien medestanders omgeschakeld voor het milieu of voor het profijt?
GUY:??Drie doen het voor het profijt, maar de anderen zijn echte milieumensen die veel met alternatieve energie bezig zijn.
Voor mij is het milieu ook de belangrijkste reden. Ik wil niet meedoen met de grote multinationals en hun vervuilende olietankers. Ik weet ook wel dat die tankers nog evenveel varen als voorheen, maar ?k hoef me niet meer schuldig te voelen; ?k ben niet medeplichtig aan al die olierampen op zee.
Iedereen klaagt over de milieuvervuiling, maar niemand doet er wat aan. Ik leer dat ook aan mijn kinderen. Je moet niet kankeren op andere mensen die stomme dingen doen; als jij de wereld wil verbeteren, begin dan bij jezelf.
HUMO:??Zijn die tien medestanders dertigers, zoals jij?
GUY:??De oudste is 55 en de jongste is een gast van achttien jaar, een echte auto-sportivo, zo ??n met blauwe halogeenlichtjes op de motorkap van zijn wagen. Hij had zijn eindwerk gemaakt over alternatieve brandstof. Aanvankelijk liep hij niet warm voor het idee, maar mettertijd heeft hij zijn auto toch ook omgebouwd - een Nissan Sunny van elf jaar oud (het eindwerk en de ombouwschema's zijn te vinden op www.nivid.be/ecology).
HUMO:??Waren die nieuwelingen niet bang?
GUY:??Ja, meestal wel. Hun eerste angst is: ik moet in de winter naar mijn werk, en ik raak 's morgens niet weg. Hun laatste angst is: ok?, ik ben overtuigd, maar is mijn auto straks niet naar de knoppen? Drempelvrees, h?! Bij ??n 'kandidaat' waren zelfs de ouders meegekomen: mijnheer, wij hebben naar de Vlaamse Automobilisten Bond gebeld, en die zeggen dat zoiets niet kan! U maakt die auto kapot, zeggen ze! Ik heb natuurlijk gezegd dat ze zich niet verplicht moesten voelen (lacht).
Ik wil geen garagist worden h?, 't is niet mijn ambitie om heelder dagen auto's om te bouwen! Het moet een plezier blijven: je staat samen met een kameraad zijn auto om te bouwen, je lacht, je drinkt een glas. Dat is twee dagen lol voor mij.
HUMO:??Waar heb je die automechaniek geleerd?
GUY:??Zeker niet op school, want van opleiding ben ik schilder. Maar ik knutsel graag, en ik neem ook zonder complexen een technische handleiding vast. Zoals die van Joshua Tickel ('The Complete Guide to Using Vegetable Oil as an Alternative Fuel'), die staat op het internet en daar staan heel wat technische schema's in.
Verse Boerendiesel
HUMO:??Er zijn ook al boeren die koolzaadolie gebruiken: de olie voor in hun voertuigen, en de pulp als voer voor het vee.
GUY:??Ja, niks geen afval. De boer zaait, de zon laat zijn planten groeien, en nadien geef je die energie van de zon aan je koeien en aan je voertuigen. Stel je voor dat ze dat een beetje zouden industrialiseren en dat je dus rechtstreeks bij de boer kan tanken. Verse Boerendiesel! Dat zou toch fantastisch zijn. Maar ja, Esso en consorten zullen er wel een stokje voor steken.
HUMO:??We hebben ook niet genoeg landbouwgrond. Een hectare koolzaad levert 'amper'
GUY:??Ja, maar als er al een klein percentage van onze brandstof uit koolzaad zou komen, dat zou toch al een geweldige ommekeer zijn?! Het nadeel is natuurlijk wel dat hele landbouwstreken vol koolzaad gaan staan. Nog meer monocultuur dan je nu al hebt met ma?s dus. Maar het transport zal properder zijn: liever een tanker met koolzaadolie die doormidden breekt dan eentje met petrol, want koolzaad wordt in minder dan een maand biologisch afgebroken.
HUMO:??Ik las dat het Amerikaanse ministerie van Landbouw zijn voertuigen op biodiesel laat rijden. Maar dat is blijkbaar geen zuivere olie.
GUY:??Nee. Er is een fundamenteel verschil. Bij koolzaadolie moet je je motor aanpassen aan de brandstof, maar bij biodiesel hebben ze de brandstof - koolzaadolie of sojaolie - aangepast aan de motor. Pure koolzaadolie kan een boer ook zelf persen, terwijl biodiesel een omweg moet maken via de chemische concerns; zij voegen er onder andere methanol aan toe. Van een gezond product maken zij dus een ongezond product.
HUMO:??Je sprak daarstraks over de douane. Hoe los jij het probleem van de belastingen en accijnzen op?
GUY:??Op elke brandstof moet je belastingen en accijnzen betalen. Maar omdat chauffeurs zoals ik geen benzine, diesel of LPG tanken, en omdat wij onze brandstof niet bij de reguliere distributeurs als Esso of Shell gaan halen, zijn wij in de ogen van de administratie outlaws. In feite zouden ze ons moeten subsidi?ren omdat wij op plantaardige olie rijden, maar in hun ogen zijn we niet veel beter dan de sjoemelaars die op rooie mazout (de goedkope huisbrandolie, red.) rijden.
Ik verstop mij niet, ik ben met de fiscus gaan praten om die belastingtechnische details op te helderen, maar ik vind het straf dat wij geen enkele vrijstelling van accijns krijgen, zoals in het buitenland. (In Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Zweden bestaan er fiscale maatregelen, in Belgi? is er niets. Een chauffeur die op plantaardige olie rijdt, wordt verondersteld bij het begin van elke maand zijn vermoedelijke gebruik aan te geven en daarop belastingen en accijnzen te betalen, red.)
Zonder chapelure
HUMO:??Je bent niet bij koolzaadolie gebleven.
GUY:??Nee, ik heb intussen de overstap gemaakt naar gebruikte plantaardige olie - olie die recht uit mijn frietpot komt (grijnst). Ik had ergens gelezen dat het kon, ik heb dan de inhoud van onze frietketel door een laken gegoten om de stukjes friet en de chapelure eruit te zeven, en werkelijk, ook die olie bleek mijn dieselmotor aan te drijven! En de geur die eruit kwam, dat was een echte frietgeur. Sommigen zullen dat misschien geurhinder noemen, maar ik vind het redelijk ok? dat je als Belg met een frietgeur kan rondrijden (lacht). Ik had zelfs een frietzak naast mijn uitlaat geschilderd! Enfin, toen dat lukte, ben ik dat gaan rondvertellen bij vrienden en kennissen, en die houden nu hun frituurolie voor mij bij. Laat de Amerikanen maar oorlog voeren, heb ik gezegd. Voor mij is het niet meer nodig!
En zodoende rij ik gratis en milieuvriendelijk, ?n ik bespaar de gemeente zes frank per liter die ze anders moeten betalen om die gebuikte frituurolie te laten ophalen in het containerpark.
HUMO:??Wat zeiden die vrienden en kennissen toen je naar hun frituurolie vroeg?
GUY:??In het begin zaten ze erop te wachten dat ik ergens autopech zou krijgen zodat ze me eens ferm konden uitlachen, h?, h?, de Guy staat met zijn frietvet langs de autostrada! Maar toen dat niet gebeurde, begonnen ze zelf ge?nteresseerd te raken. Want ja, gratis met de auto rijden, wie wil dat niet?
HUMO:??Heb je al op druivenpitolie gereden, van die duurdere olie voor fondues?
GUY:??Dat is voor 's zondags, h?! (lacht)
HUMO:??Of op olie van een frituur?
GUY:??Nee, die gebruiken vooral dierlijke vetten. Maar ik krijg wel olie van een viswinkel, dat is dan de olie waarin ze vis gebakken hebben. Normaal moet die winkelier dat tegen betaling laten ophalen door een gespecialiseerde firma; nu geeft hij het aan mij, en ik 'betaal' hem met een borrel of een pint.
Alle oli?n die ik krijg, laat ik drie weken bezinken. In plantaardige frituurolie kunnen dierlijke vetten zitten, omdat voorgebakken frieten in dierlijk vet worden gebakken. Als dat in mijn leidingen komt, slibben ze dicht wanneer mijn auto koud staat. Dus ik laat dat bezinken en de goeie olie decanteer ik, net zoals je een goeie fles wijn decanteert!
In onze rubriek Uitlaat
Ik zeg dat ik nog een paar 'goeie flessen' in mijn koffer heb staan: twaalf liter Superieure Zonnebloem-Frituurolie van de Delhaize. Dat is toch alweer honderdtachtig kilometer grijnst-ie, ge zijt bedankt! We gaan naar het schuurtje met de 'opslagtank' - niet meer dan een rijtje jerrycans. Hier moet de olie drie weken bezinken, daarna wordt ze gefilterd in een trechter met een lakentje erin, en dan is ze ready to ride!
Guy toont zijn erf, zijn kippen, zijn 'Afrikaanse' pizzaoven, zijn zelfgegraven bier- en wijnkelder en zijn houtgestookt openluchtbad in de tuin! Onder de ge?mailleerde kuip zit een sleuf met brandhout: 'Water in de kuip, vlam in het hout, en als het water heet is, stap je erin. Ook in de winter! En koelt het water af, dan leg je vanuit je bad wat hout op het vuur.' Er is ook 'romantische verlichting': een kaars op de rand van het bad.
Tussen de rododendrons staat zijn VW Golf geparkeerd. Hij klapt de motorkap open, d??r zit de customized warmtewisselaar met de koperen buisjes, en d??r heb je het slangetje dat de (frituur)olie aanvoert. In het dashboard zit de elektrische schakelaar om van diesel op olie over te schakelen. Vroeger was Guy niet zo thuis in elektra, toen liep de olieleiding nog langs zijn voeten en moest hij 'een kraantje opendraaien' als hij op olie wilde rijden.
In de koffer staat de homemade brandstoftank, een jerrycan rustend op dik karton; ze wordt op de plaats gehouden met ??n spanlint en twee klemmen in de zijwand. Guy start zijn Golf en we maken een 'proefrit'. In de auto ruikt het naar auto, maar bij de uitlaat ruikt het naar gebakken vis. Al vindt Guy 'barbecue' een betere omschrijving.
De Bratella-Club
HUMO:??Je bent onlangs naar Spanje gereden. Wat heb je dan onderweg getankt?
GUY:??Voornamelijk eigen frituurolie; ik had redelijk wat jerrycans in mijn koffer meegenomen. En op de terugreis zijn we in de supermarkt olie gaan kopen in bidonnekes van vijf liter.
HUMO:??Olijfolie?
GUY:??Zotteke! Dat is veel te duur. Zonnebloemolie was het, voor 70 eurocent per liter.
HUMO:??Merk je in de bergen dat je op olie rijdt? 'Trekt' je wagen dan niet minder?
GUY:??Hoegenaamd niet. Ik ken een olierijder die met een jeep rijdt, een
Maar er zijn toch ook nadelen. E?n kameraad vindt dat het nogal sletig is voor zijn claxon: hij toetert twee keer bijl elk tankstation dat hij voorbijrijdt (hilariteit).
HUMO:??Dus anderen hebben je voorbeeld al gevolgd?
GUY:??O ja, we hebben zelfs een klein clubje, de Bratella's, met onze eigen Bratella-badges. Bratella is de plantaardige olie van de Aldi. Tenminste, dat dachten we: later bleek het hun boter te zijn (uitbundige lach). 't Is een plezierige club. We komen af en toe samen om te discussi?ren en een pintje te drinken. Onlangs hebben we nog een wedstrijd georganiseerd voor de 'lekkerste uitlaat'. En de winnaar kreeg dan de olie waarin we die avond frieten hadden gebakken.
Zie je, wij willen plezier hebben in ons leven. Wij zijn groen, maar niet fanatiek. Wij ontzeggen ons geen auto, wij ontzeggen ons geen pintje of een stuk vlees. Wij zijn gezellig groen, zal ik maar zeggen.
We wisselen in die club ook allerlei anekdotes uit over het ongeloof dat we tegenkomen. Hier in de buurt zijn er kinderen die denken dat ik een klot vet in mijn uitlaat heb zitten om die frietgeur te verspreiden.
Een automecanicien die ik op caf? tegenkwam wou me evenmin geloven, ge moogt een hele avond op mijn kosten drinken als het waar is. We zijn naar hem thuis gereden, we hebben twee bussen verse olie ?n de inhoud van zijn frietpot gezeefd en in zijn naftbak gegoten, en toen hij een toerke had gemaakt, heb ik die avond geen frank meer moeten uitgeven!
Een andere keer kwam ik tiepen van een Tuning Club tegen, van die gasten die kicken op spoilers, v?rstralers en verlaagde deurdrempels. Die hebben allemaal bij mijn olietank gestaan en allemaal op hun knie?n bij mijn uitlaat gezeten! Die wisten niet wat ze zagen, ?n roken!!
De mensen zijn zo gefixeerd, ze denken dat er buiten benzine, diesel en LPG niks bestaat. Maar tijdens de oorlog reden hier mensen op hout . Die hadden een ton op hun dak, daarin werd hout gestookt, en de vrijgekomen gassen werden naar de carburator geleid.
Allesbrander
HUMO:??Is het wel milieuvriendelijk om die gebruikte frituurolie door een verbrandingsmotor te jagen?
GUY:??Daar bestaat discussie over. Je hebt de 'zuivere mannen' die alleen maar op verse en ongebruikte koolzaadolie willen rijden. En je hebt gasten zoals ik, die ook op gebruikte olie willen rijden. De effecten daarvan op het milieu zijn nog weinig onderzocht, en daarom hebben de 'zuiveren' liever niet dat wij te veel aandacht krijgen. We zijn in hun ogen iets t? ongeregeld.
HUMO:??Maar zou het bijvoorbeeld kunnen dat er kankerverwekkende stoffen vrijkomen als je die gebruikte olie nog eens verhit en verbrandt?
GUY:??Ik denk van niet, maar ik kan niet bewijzen dat het compleet gezond is. (We hebben navraag gedaan bij het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek. Vanwege de kleinschaligheid van het initiatief zag men 'niet direct gezondheidsrisico's', maar men vroeg zich toch af of rondrijden met een 'priv?-afvalverwerkingsinstallatie' wel wettelijk is, en welke normen er gelden voor een brandstof die 'ieder naar eigen goeddunken mag filteren en stockeren', red.)
Och, ze moeten niet te moeilijk doen over die paar jerrycans frituurolie die wij verstoken! In de klassieke brandstoffen aan de pomp zit benzeen. Dat is een kankerverwekkende stof, dat is bewezen, maar daarover hoor ik zelden een verkeerd woord. Terwijl er elke dag honderdduizenden liters getankt en verstookt worden.
HUMO:??Andere particulieren moeten hun gebruikte olie naar het containerpark brengen; achteraf gaat die naar verbrandingsovens.
GUY:??Ik weet het. En op het vat waar jij je oude frituurolie in giet, staat niet 'Alternatieve Brandstof voor Bratella' maar 'Klein Gevaarlijk Afval'. De OVAM vindt dat afval, want, zeggen ze: een particulier kan onmogelijk controleren of die oude olie alleen maar uit een frietpot komt. Iedereen kan mij dus allerlei olieafval in mijn nek draaien! Tja, het zijn vrienden en bekenden die mij helpen, die moet ik wel vertrouwen. Jij hebt daarstraks frituurolie van de Delhaize meegebracht, jij gaat daar toch geen transformatorolie aan toevoegen!
Maar ik begrijp wel dat de OVAM dit niet zomaar kan toestaan. Er is in dit land een petroleumlobby, en die gaat steigeren als een overheidsdienst iets goedkeurt wat tegen hun belangen ingaat. In Nederland staan ze verder. Daar kan je als particulier gebruikte frituurolie opkopen voor 40 eurocent per liter. Zo ongezond zal het dan wel niet zijn!
Let op, ik ben geen allesbrander. Ik heb hier in de tuin een paar kubieke meter gebruikt hout; wel, ik ga die niet opstoken, ik breng ze naar het containerpark. Ik doe het tegen mijn zin, want ik heb die stapels hout plankje voor plankje gezaagd, op maat van mijn kachel, maar als het de lucht verontreinigt, gebruik ik het niet. Daarom zou ik ook graag hebben dat wetenschappers de uitstoot van frituurolie gaan bestuderen. Als we dan zeker weten dat het gezond is, kunnen we er nog meer reclame voor maken.
De missionarishouding
GUY:?? Het gaat mij niet alleen om die olie. Dat ik met oude auto's rijd, dat ik zelf mijn brandstof 'produceer', en dat ik mijn huis gebouwd heb met recuperatiemateriaal: dat zijn bewuste keuzes. Want daardoor heb ik veel minder geldzorgen ?n veel meer tijd om mijn dagen met aangename dingen te vullen. Ik wil niet elke dag acht uur gaan knoeften om mijn huis, mijn twee auto's en al mijn andere consumptieartikelen af te betalen. Ik wil vrij en onafhankelijk zijn.
Ik geef dit interview ook niet om in de belangstelling te komen. Ik ben niet de missionaris die de mensen wil bekeren, zo van: nu heb ik d? oplossing voor onze energieproblemen. Ik zeg alleen: ik heb een haalbaar alternatief voor mensen die niet meer willen meestappen in het spel van de grote olieconcerns. En voor de rest leidt iedereen zijn eigen leven.
HUMO:??Wat denk je als je over de snelweg rijdt: daar heb je die kudde stinkerds?
GUY:??Oei, nee. Zo denk ik niet. Ik zal nooit zeggen dat ik beter ben! In mijn schuurtje staat mijn crossmotor, en af en toe haal ik die van stal om eens flink loos te gaan op een gesloten terrein. Terwijl ik w??t: zo'n uurtje crossen, dat is benzine zuipen!
Ik ben niet perfect omdat ik op plantaardige olie rijd. Ik heb alleen een ecologische oplossing voor mijn autogebruik gezocht. En ik wil die oplossing niet voor mij houden, zo van: h?h?, nu heb ik een lekker profijtje. Ik heb een paar mensen ge?nspireerd, en die mensen inspireren op hun beurt weer andere mensen. Meer is het niet.
En dan gaat hij zijn kinderen van school halen. Met de fiets, 'de properste diesel die er is!'
?
?
?
?